Homohaat in Estland?
Gepubliceerd op: 12 juni 2006
Vorige week heeft de Nederlandse ambassadeur in Estland, Hans Glaubitz, aangegeven dat hij ermee wil stoppen. Naar eigen zeggen ‘trekt hij het niet meer’ in het Baltische land. De reden: aanhoudende discriminatie tegen hem en zijn man, die oorspronkelijk uit Cuba komt.
Vlak voor zijn vertrek naar Tallinn kreeg Glaubitz een mailtje van een redelijk serieus Russischtalig weekblad. Daarin werd gevraagd of de aanstelling van Glaubitz samen met zijn donkere vriend misschien een provocatie van Nederland zou kunnen zijn. Volgens de hoofdredacteur van het blad “wist de hele EU toch dat wij hier niets van gays en zwarten moeten hebben?”
Lelieblanke maatschappij
Omdat het mailtje vlak voor zijn vertrek kwam, heeft Glaubitz besloten wel naar Tallinn af te reizen. Het was te laat om terug te krabbelen. In een open brief, gepubliceerd in de Volkskrant schrijft hij daarover: “Als deze vragen enkele maanden eerder onder mijn ogen zouden zijn gekomen dan waren we in het geheel niet af gereisd."
Hij geeft ook aan dat Glaubitz en zijn vriend volgens hem een weloverwogen beslissing hebben genomen. "Nu hebben we het een tijdje aangezien, maar we moeten constateren dat het leven voor Raúl (de man van Glaubitz, red) in deze lelieblanke maatschappij buitengewoon onbehaaglijk is hoewel hij er echt van alles aan heeft gedaan om er hier iets van te maken.”
Tallinn: liever niet
Al na enkele maanden werd duidelijk dat het voor zijn man onmogelijk bleek om in het land te blijven. Uiteindelijk is geregeld dat Raúl niet op de post in Tallinn hoefde te verblijven. Ondertussen is gekeken naar een verkorte verblijfsduur van Glaubitz zelf. Nu is duidelijk dat hij na de zomer al naar Montréal zal vertrekken.
Al voor de aanstelling van Glaubitz had hij al zijn twijfels over Estland. Uit de open brief: “Tallinn stond op mijn lijstje, zij het onderaan en behoorlijk geclausuleerd, omdat ik er niet geheel zeker van was of het wel een verstandige keuze zou zijn in verband met de huidskleur van Raúl… Echter, navraag leek er op te wijzen dat het juist in het lutherse Estland, dat zich verwant wil voelen met open Scandinavische maatschappijen als Finland en Zweden, wel mee zou kunnen vallen.”
Estland is een van de landen die zijn ontstaan na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991. Als een van de eerste landen vecht de staat voor onafhankelijkheid. Binnen de ex-Sovjetlanden, maar ook binnen Oost-Europa, is het land een buitenbeentje. Het overgrote deel van de bevolking in die regio is katholiek, dan wel orthodox christen.
Lutheranen
Estland is voor het grootste deel Luthers. Deze stroming is ontstaan na de middeleeuwen en is, net als het calvinisme, het product van de reformatie dat we in Nederland kennen. Vergeleken met het katholicisme en orthodoxe christenen zijn de lutheranen zeer tolerant tegenover minderheden.
Op papier is het land ook zeer tolerant. Homoseksualiteit is toegestaan en Glaubitz stond met zijn man ingeschreven als Mr. and Mr. Het land was als eerste van de ex-Sovjetrepubliek de plek waar een Pride gehouden kon worden. “De reacties waren heel vriendelijk, veel mensen lachten en zwaaiden naar ons. Je hebt natuurlijk altijd een paar van die skinheads, maar dat is maar een heel klein groepje,” zegt Lilian Kotter van het Estlandse equivalent van het COC in Trouw. Iets wat in veel andere landen nog verre toekomst lijkt.
Homohaat? Huidskleur?
Toch is het niet alleen maar rozengeur en maneschijn, Glaubitz heeft immers na voortdurende discriminatie besloten het land te verlaten. Of het met homohaat te maken heeft, lijkt zeer onwaarschijnlijk. Dat het met de huidskleur van zijn partner te maken heeft, is aannemelijker.
Ook volgens hoofdredacteur Pavel Ivanov van het weekblad MK Estonia, het weekblad dat ongeveer een jaar geleden de mail naar Glaubitz verstuurde, is Estland een zeer tolerant land als het gaat om seksuele minderheden. Hij is dan ook boos over de hele zaak, waarvan zijn weekblad als aanstichter wordt gezien.
Discussie
In Trouw zegt hij: “We hadden maar één doel met onze publicatie: een discussie over tolerantie in onze samenleving op gang brengen. Het geval van de Nederlandse ambassadeur gaven we alleen als voorbeeld van een uitdaging voor onze tolerantie. Ik vind het vervelend om te zeggen, maar misschien is de Nederlandse ambassadeur toch een tikje overgevoelig.”
“Het is een feit dat het overgrote deel van de Estlanders lelieblank zijn en dat een man of vrouw met een donkere huidskleur bijna een rariteit is. Daar wordt naar gekeken, hoe je het ook went of keert. Toch hoeft een zeldzaamheid niet meteen een reden tot discriminatie te zijn.”
Nog nooit gediscrimineerd
“Ik ben hier echt nog nooit gediscrimineerd,” zegt de zwarte zanger Dave Benton in het NRC Handelsblad. De van oorsprong Arubaanse zanger heeft in 2001 namens Estland het Eurovisie Songfestival gewonnen. Hij was dan ook verbaasd toen bekend werd dat de Glaubitz een overplaatsing had aangevraagd vanwege vermeende discriminatie.
In hetzelfde artikel stelt Benton dat discriminatie wel een rol zou hebben gespeeld bij de aanvraag voor een overplaatsing, maar dat ook andere dingen een (mogelijk grotere) rol hebben gespeeld. Hij heeft Glaubitz ontmoet als lid van de Nederlandse gemeenschap in Estland. “Het was toen vreselijk koud. Laten we eerlijk blijven: als ik zo lang in Brazilië had gezeten en ze sturen me naar Estland, zou ik dat ook moeilijk vinden. Ik denk dat het cultuurverschil een grote rol heeft gespeeld bij zijn beslissing om te vertrekken,” zegt Benton in het NRC.
Skinheads
Maar ook uit andere hoeken zijn er twijfels bij de discriminatie. Er zijn inderdaad een klein aantal zeer nationalistische en racistische Skinheads in het land. Die groep zorgt voor een hoop herrie, net als in veel andere landen. Het is goed mogelijk dat deze groep in Tallinn voor problemen heeft gezorgd. Maar een deel van de vermeende discriminatie valt ook te wijten aan verschillen in taal.
Het Engelse woord ‘nigger’ (neger in het Nederlands) wordt in Angelsaksische landen als zeer discriminerend gezien. In Estland heeft dat woord een minder beladen betekenis. In Angelsaksische landen wordt het woord gezien als een term waarmee zwarte mensen worden aangeduid als minderwaardig. Daar wordt de term Afro-American veel vaker gebruikt en die term heeft niet dezelfde beladen dubbele betekenis als nigger of neger.
Zwarte man = neger
In het Ests is de letterlijke vertaling van ‘zwarte man’: ‘neger’. Met het woord wordt dus niets meer en niets minder aangeduid dan een zwarte man. En gecombineerd met het feit dat zwarte mannen niet vaak voorkomen in het land, zal dat nog wel eens zijn gezegd, maar of dat discriminerend bedoeld is, is de vraag.
Of Estland nou daadwerkelijk een land is dat we massaal moeten gaan vermijden, is niet duidelijk. Het land heeft goede en slechte kanten. Het blijft een ex-Sovjetland en is dus in veel dingen lang niet zo modern als bijvoorbeeld Nederland. Aan de andere kant is het wel een land dat goed haar best doet om zoveel mogelijk bij het Westen te horen en kwetsbare groepen wil beschermen.
________________________________________
Meer discriminatie:
►RozeRijk.nl Dossier Discriminatie
Meer politiek:
►RozeRijk.nl Dossier Politiek
Vlak voor zijn vertrek naar Tallinn kreeg Glaubitz een mailtje van een redelijk serieus Russischtalig weekblad. Daarin werd gevraagd of de aanstelling van Glaubitz samen met zijn donkere vriend misschien een provocatie van Nederland zou kunnen zijn. Volgens de hoofdredacteur van het blad “wist de hele EU toch dat wij hier niets van gays en zwarten moeten hebben?”
Lelieblanke maatschappij
Omdat het mailtje vlak voor zijn vertrek kwam, heeft Glaubitz besloten wel naar Tallinn af te reizen. Het was te laat om terug te krabbelen. In een open brief, gepubliceerd in de Volkskrant schrijft hij daarover: “Als deze vragen enkele maanden eerder onder mijn ogen zouden zijn gekomen dan waren we in het geheel niet af gereisd."
Hij geeft ook aan dat Glaubitz en zijn vriend volgens hem een weloverwogen beslissing hebben genomen. "Nu hebben we het een tijdje aangezien, maar we moeten constateren dat het leven voor Raúl (de man van Glaubitz, red) in deze lelieblanke maatschappij buitengewoon onbehaaglijk is hoewel hij er echt van alles aan heeft gedaan om er hier iets van te maken.”
Tallinn: liever niet
Al na enkele maanden werd duidelijk dat het voor zijn man onmogelijk bleek om in het land te blijven. Uiteindelijk is geregeld dat Raúl niet op de post in Tallinn hoefde te verblijven. Ondertussen is gekeken naar een verkorte verblijfsduur van Glaubitz zelf. Nu is duidelijk dat hij na de zomer al naar Montréal zal vertrekken.
Al voor de aanstelling van Glaubitz had hij al zijn twijfels over Estland. Uit de open brief: “Tallinn stond op mijn lijstje, zij het onderaan en behoorlijk geclausuleerd, omdat ik er niet geheel zeker van was of het wel een verstandige keuze zou zijn in verband met de huidskleur van Raúl… Echter, navraag leek er op te wijzen dat het juist in het lutherse Estland, dat zich verwant wil voelen met open Scandinavische maatschappijen als Finland en Zweden, wel mee zou kunnen vallen.”
Estland is een van de landen die zijn ontstaan na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991. Als een van de eerste landen vecht de staat voor onafhankelijkheid. Binnen de ex-Sovjetlanden, maar ook binnen Oost-Europa, is het land een buitenbeentje. Het overgrote deel van de bevolking in die regio is katholiek, dan wel orthodox christen.
Lutheranen
Estland is voor het grootste deel Luthers. Deze stroming is ontstaan na de middeleeuwen en is, net als het calvinisme, het product van de reformatie dat we in Nederland kennen. Vergeleken met het katholicisme en orthodoxe christenen zijn de lutheranen zeer tolerant tegenover minderheden.
Op papier is het land ook zeer tolerant. Homoseksualiteit is toegestaan en Glaubitz stond met zijn man ingeschreven als Mr. and Mr. Het land was als eerste van de ex-Sovjetrepubliek de plek waar een Pride gehouden kon worden. “De reacties waren heel vriendelijk, veel mensen lachten en zwaaiden naar ons. Je hebt natuurlijk altijd een paar van die skinheads, maar dat is maar een heel klein groepje,” zegt Lilian Kotter van het Estlandse equivalent van het COC in Trouw. Iets wat in veel andere landen nog verre toekomst lijkt.
Homohaat? Huidskleur?
Toch is het niet alleen maar rozengeur en maneschijn, Glaubitz heeft immers na voortdurende discriminatie besloten het land te verlaten. Of het met homohaat te maken heeft, lijkt zeer onwaarschijnlijk. Dat het met de huidskleur van zijn partner te maken heeft, is aannemelijker.
Ook volgens hoofdredacteur Pavel Ivanov van het weekblad MK Estonia, het weekblad dat ongeveer een jaar geleden de mail naar Glaubitz verstuurde, is Estland een zeer tolerant land als het gaat om seksuele minderheden. Hij is dan ook boos over de hele zaak, waarvan zijn weekblad als aanstichter wordt gezien.
Discussie
In Trouw zegt hij: “We hadden maar één doel met onze publicatie: een discussie over tolerantie in onze samenleving op gang brengen. Het geval van de Nederlandse ambassadeur gaven we alleen als voorbeeld van een uitdaging voor onze tolerantie. Ik vind het vervelend om te zeggen, maar misschien is de Nederlandse ambassadeur toch een tikje overgevoelig.”
“Het is een feit dat het overgrote deel van de Estlanders lelieblank zijn en dat een man of vrouw met een donkere huidskleur bijna een rariteit is. Daar wordt naar gekeken, hoe je het ook went of keert. Toch hoeft een zeldzaamheid niet meteen een reden tot discriminatie te zijn.”
Nog nooit gediscrimineerd
“Ik ben hier echt nog nooit gediscrimineerd,” zegt de zwarte zanger Dave Benton in het NRC Handelsblad. De van oorsprong Arubaanse zanger heeft in 2001 namens Estland het Eurovisie Songfestival gewonnen. Hij was dan ook verbaasd toen bekend werd dat de Glaubitz een overplaatsing had aangevraagd vanwege vermeende discriminatie.
In hetzelfde artikel stelt Benton dat discriminatie wel een rol zou hebben gespeeld bij de aanvraag voor een overplaatsing, maar dat ook andere dingen een (mogelijk grotere) rol hebben gespeeld. Hij heeft Glaubitz ontmoet als lid van de Nederlandse gemeenschap in Estland. “Het was toen vreselijk koud. Laten we eerlijk blijven: als ik zo lang in Brazilië had gezeten en ze sturen me naar Estland, zou ik dat ook moeilijk vinden. Ik denk dat het cultuurverschil een grote rol heeft gespeeld bij zijn beslissing om te vertrekken,” zegt Benton in het NRC.
Skinheads
Maar ook uit andere hoeken zijn er twijfels bij de discriminatie. Er zijn inderdaad een klein aantal zeer nationalistische en racistische Skinheads in het land. Die groep zorgt voor een hoop herrie, net als in veel andere landen. Het is goed mogelijk dat deze groep in Tallinn voor problemen heeft gezorgd. Maar een deel van de vermeende discriminatie valt ook te wijten aan verschillen in taal.
Het Engelse woord ‘nigger’ (neger in het Nederlands) wordt in Angelsaksische landen als zeer discriminerend gezien. In Estland heeft dat woord een minder beladen betekenis. In Angelsaksische landen wordt het woord gezien als een term waarmee zwarte mensen worden aangeduid als minderwaardig. Daar wordt de term Afro-American veel vaker gebruikt en die term heeft niet dezelfde beladen dubbele betekenis als nigger of neger.
Zwarte man = neger
In het Ests is de letterlijke vertaling van ‘zwarte man’: ‘neger’. Met het woord wordt dus niets meer en niets minder aangeduid dan een zwarte man. En gecombineerd met het feit dat zwarte mannen niet vaak voorkomen in het land, zal dat nog wel eens zijn gezegd, maar of dat discriminerend bedoeld is, is de vraag.
Of Estland nou daadwerkelijk een land is dat we massaal moeten gaan vermijden, is niet duidelijk. Het land heeft goede en slechte kanten. Het blijft een ex-Sovjetland en is dus in veel dingen lang niet zo modern als bijvoorbeeld Nederland. Aan de andere kant is het wel een land dat goed haar best doet om zoveel mogelijk bij het Westen te horen en kwetsbare groepen wil beschermen.
________________________________________
Meer discriminatie:
►RozeRijk.nl Dossier Discriminatie
Meer politiek:
►RozeRijk.nl Dossier Politiek