HIV-test: zelf doen of naar de GGD
Gepubliceerd op: 09 november 2005
Stel je voor: je hebt een vriendje en alles is koek en ei. Na een paar maanden willen jullie toch wel eens onbeschermd seks hebben, condooms zijn immers niet goedkoop. Of je hebt iedere week een ander in het bed: ook dan kunnen de condoomaankopen in de papieren lopen. Hoe dan ook, je wilt op een gegeven moment toch wel eens weten of je nog helemaal gezond bent.
Je wilt je dus laten testen. Maar hoe doe je dat? De tijden dat je met zweetplekken en een grote zonnebril, pruik en hoed naar de GGD ging, zijn gelukkig voorbij. Een test doen kan nu op verschillende manieren en op verschillende plekken. Daarbij hebben alle opties zo hun voor- en nadelen.
Uit…
Je kunt een test gewoon bij de huisarts of de GGD laten doen. Er wordt bloed geprikt, dat wordt naar een laboratorium gestuurd en anderhalve week later kun je de uitslag gaan halen. Die uitslag is bindend en een hertest is niet nodig. Ook kun je tegenwoordig bij een aantal GGD’s een sneltest laten doen. Dan krijg je een vingerprik (een klein prikje in de top van je vinger) en binnen een half uur weet je of je negatief of positief (dus besmet) bent.
Komt uit de sneltest dat je HIV-positief bent dan moet je alsnog een langere, traditionele test ondergaan. Een ander nadeel van de sneltest is dat je die pas kunt laten doen als het minimaal drie maanden geleden is dat je ‘risico’ hebt gelopen. Iedere test is pas betrouwbaar na een periode van drie maanden: zolang heeft het lichaam namelijk nodig om antistoffen tegen het virus aan te maken, en aan de hand van die antistoffen wordt bepaald of je HIV hebt of niet (heeft het lichaam geen antistoffen aangemaakt dan zit er ook geen HIV in je bloed).
…of thuis
Je kunt ook kiezen voor een test die je in je eigen huiskamer kunt doen. Zo’n test kun je online of in een aantal apotheken kopen. Je geeft jezelf een vingerprik en druppelt wat bloed in een bakje. Daar doe je een aantal druppels van een vloeistof bij die de antistoffen zichtbaar maakt. Na tien minuten wachten kun je de uitslag lezen.
Voordeel van deze methode is dat je het thuis kunt doen en daarmee is het dus helemaal anoniem. Aan de andere kant moet je jezelf wel prikken en bezeren, dat is iets dat de meeste mensen niet (goed) kunnen. Het is namelijk nogal onnatuurlijk om jezelf te verwonden; duw maar eens een naald in je eigen vinger. Ook kan er gemakkelijk wat misgaan met de test, omdat je die in een niet-steriele omgeving doet.
Liever niet
De tests thuis hebben dus nogal wat nadelen. Buiten dat er met de feitelijke test wat kan misgaan heb je bij het krijgen van de uitslag ook niet meteen professionele hulp in de buurt. Die heb je bij de huisarts of de GGD wel.
De Soa-AIDS-infolijn staat niet geheel negatief tegenover de thuistesten. Een woordvoerder: “Er is op zich niet mis met die tests. Als ze in een gestandaardiseerde omgeving worden uitgevoerd, zoals in een laboratorium, kan er ook niets mis gaan. Het probleem is dat ze in huis worden uitgevoerd door mensen die dat nooit doen. Daardoor is er een groter risico dat er iets misgaat. We raden de test niet aan, maar wijzen hem ook niet af. Mocht je hem toch zelf doen en een positieve uitslag krijgen, ga dan naar de huisarts of de GGD voor een uitgebreide hertest. Die hertest is dan een traditionele test waar je een aantal dagen op moet wachten.”
Beetje tuf
Natuurlijk staat de markt van de zelftesten niet stil. In Amerika zijn op dit moment testen die je thuis kun doen waar je niet je eigen bloed voor gebruikt, maar speeksel. Dat is veel minder belastend om te doen. Je hoeft jezelf namelijk niet meer te prikken, maar enkel langs de binnenkant van je wang te schrapen met een speciaal schrapertje. De antistoffen waarmee HIV op valt te sporen zijn namelijk ook in speeksel te vinden. Let wel op: dat betekent niet dat HIV via speeksel overdraagbaar is!
Ook in Nederland is deze manier niet onbekend. In Limburg is een proef geweest met verslaafden die op deze manier werden getest. Op dit moment is deze manier alleen nog niet beschikbaar voor het gewone publiek omdat de betrouwbaarheid ervan nog niet optimaal is.
Toch de huisarts
De beste manier om uit te zoeken of je HIV-positief, dan wel -negatief bent is nog steeds door een bezoekje te brengen aan de huisarts of de GGD. Bij de huisarts kost het doen van een test niets (want de rekening kan naar je verzekeraar), bij de GGD wordt vaak een bijdrage gevraagd (want daar kun je de test anoniem laten doen en weet je verzekeraar dus van niets). Deze bijdragen verschillen nogal, van gratis in onder andere de Zaanstreek tot dertig euro in Friesland: het ligt er maar net aan wat de plaatselijke GGD besluit te doen.
Ook hebben nog niet alle GGD’s een sneltest. De proef is inmiddels afgelopen en de sneltesten zijn nu op een aantal plaatsen ingevoerd. De bedoeling is dat deze uiteindelijk wel landelijk gedaan kan worden, zodat iedereen in principe binnen een half uur weet hoe hij of zij ervoor staat.
Je weet dus: testen is verstandig. Je hebt HIV voordat je er zelf erg in hebt en het laatste dat je wilt is dat je het daarna aan iemand anders doorgeeft. Je kunt je test eerst thuis doen, je kunt het anoniem laten doen of je kunt ermee naar je huisarts gaan… zolang je het maar laat doen. Dan weet je tenminste waar je aan toe bent.
Meer lezen?
- RozeRijk's Dossier Gezondheid >>>
- RozeRijk's Dossier Hiv en Aids >>>
Je wilt je dus laten testen. Maar hoe doe je dat? De tijden dat je met zweetplekken en een grote zonnebril, pruik en hoed naar de GGD ging, zijn gelukkig voorbij. Een test doen kan nu op verschillende manieren en op verschillende plekken. Daarbij hebben alle opties zo hun voor- en nadelen.
Uit…
Je kunt een test gewoon bij de huisarts of de GGD laten doen. Er wordt bloed geprikt, dat wordt naar een laboratorium gestuurd en anderhalve week later kun je de uitslag gaan halen. Die uitslag is bindend en een hertest is niet nodig. Ook kun je tegenwoordig bij een aantal GGD’s een sneltest laten doen. Dan krijg je een vingerprik (een klein prikje in de top van je vinger) en binnen een half uur weet je of je negatief of positief (dus besmet) bent.
Komt uit de sneltest dat je HIV-positief bent dan moet je alsnog een langere, traditionele test ondergaan. Een ander nadeel van de sneltest is dat je die pas kunt laten doen als het minimaal drie maanden geleden is dat je ‘risico’ hebt gelopen. Iedere test is pas betrouwbaar na een periode van drie maanden: zolang heeft het lichaam namelijk nodig om antistoffen tegen het virus aan te maken, en aan de hand van die antistoffen wordt bepaald of je HIV hebt of niet (heeft het lichaam geen antistoffen aangemaakt dan zit er ook geen HIV in je bloed).
…of thuis
Je kunt ook kiezen voor een test die je in je eigen huiskamer kunt doen. Zo’n test kun je online of in een aantal apotheken kopen. Je geeft jezelf een vingerprik en druppelt wat bloed in een bakje. Daar doe je een aantal druppels van een vloeistof bij die de antistoffen zichtbaar maakt. Na tien minuten wachten kun je de uitslag lezen.
Voordeel van deze methode is dat je het thuis kunt doen en daarmee is het dus helemaal anoniem. Aan de andere kant moet je jezelf wel prikken en bezeren, dat is iets dat de meeste mensen niet (goed) kunnen. Het is namelijk nogal onnatuurlijk om jezelf te verwonden; duw maar eens een naald in je eigen vinger. Ook kan er gemakkelijk wat misgaan met de test, omdat je die in een niet-steriele omgeving doet.
Liever niet
De tests thuis hebben dus nogal wat nadelen. Buiten dat er met de feitelijke test wat kan misgaan heb je bij het krijgen van de uitslag ook niet meteen professionele hulp in de buurt. Die heb je bij de huisarts of de GGD wel.
De Soa-AIDS-infolijn staat niet geheel negatief tegenover de thuistesten. Een woordvoerder: “Er is op zich niet mis met die tests. Als ze in een gestandaardiseerde omgeving worden uitgevoerd, zoals in een laboratorium, kan er ook niets mis gaan. Het probleem is dat ze in huis worden uitgevoerd door mensen die dat nooit doen. Daardoor is er een groter risico dat er iets misgaat. We raden de test niet aan, maar wijzen hem ook niet af. Mocht je hem toch zelf doen en een positieve uitslag krijgen, ga dan naar de huisarts of de GGD voor een uitgebreide hertest. Die hertest is dan een traditionele test waar je een aantal dagen op moet wachten.”
Beetje tuf
Natuurlijk staat de markt van de zelftesten niet stil. In Amerika zijn op dit moment testen die je thuis kun doen waar je niet je eigen bloed voor gebruikt, maar speeksel. Dat is veel minder belastend om te doen. Je hoeft jezelf namelijk niet meer te prikken, maar enkel langs de binnenkant van je wang te schrapen met een speciaal schrapertje. De antistoffen waarmee HIV op valt te sporen zijn namelijk ook in speeksel te vinden. Let wel op: dat betekent niet dat HIV via speeksel overdraagbaar is!
Ook in Nederland is deze manier niet onbekend. In Limburg is een proef geweest met verslaafden die op deze manier werden getest. Op dit moment is deze manier alleen nog niet beschikbaar voor het gewone publiek omdat de betrouwbaarheid ervan nog niet optimaal is.
Toch de huisarts
De beste manier om uit te zoeken of je HIV-positief, dan wel -negatief bent is nog steeds door een bezoekje te brengen aan de huisarts of de GGD. Bij de huisarts kost het doen van een test niets (want de rekening kan naar je verzekeraar), bij de GGD wordt vaak een bijdrage gevraagd (want daar kun je de test anoniem laten doen en weet je verzekeraar dus van niets). Deze bijdragen verschillen nogal, van gratis in onder andere de Zaanstreek tot dertig euro in Friesland: het ligt er maar net aan wat de plaatselijke GGD besluit te doen.
Ook hebben nog niet alle GGD’s een sneltest. De proef is inmiddels afgelopen en de sneltesten zijn nu op een aantal plaatsen ingevoerd. De bedoeling is dat deze uiteindelijk wel landelijk gedaan kan worden, zodat iedereen in principe binnen een half uur weet hoe hij of zij ervoor staat.
Je weet dus: testen is verstandig. Je hebt HIV voordat je er zelf erg in hebt en het laatste dat je wilt is dat je het daarna aan iemand anders doorgeeft. Je kunt je test eerst thuis doen, je kunt het anoniem laten doen of je kunt ermee naar je huisarts gaan… zolang je het maar laat doen. Dan weet je tenminste waar je aan toe bent.
Meer lezen?
- RozeRijk's Dossier Gezondheid >>>
- RozeRijk's Dossier Hiv en Aids >>>