De blues in de Pijp
Hoorspel | Pijpelijntjes | Totale hoorspel
Gepubliceerd op: 18 februari 2005
Pijpelijntjes is afgelopen, maar op veler verzoek plaatsen we deze week het complete hoorspel in één grote aflevering. Speciaal voor de liefhebbers.
____________
Het Verhaal
In 1904 verscheen de geruchtmakende homo-erotische roman Pijpelijntjes, van Jacob Israel de Haan. De toen pas 22-jarige De Haan droeg het tweehonderdachttien pagina’s tellende boek op aan zijn goede vriend, de arts en letterkundige Arnold Aletrino, die daar allerminst van was gecharmeerd.
Pijpelijntjes schetst een beeld van homoseksualiteit in Nederland rond 1900. Het speelt zich af in de Amsterdamse Pijp en verhaalt over twee jongemannen, Joop (De Haan) en Sam (Aletrino, voor wie de Haan meer dan grote genegenheid voelde), die een homo-erotische relatie met elkaar hebben. Sam is minder uitgesproken homoseksueel dan Joop. Joop lijdt hieronder. De relatie tussen de twee is dan ook verre van gelukkig.
Heftig boek
In een van de twee hoofdpersonen uit het verhaal viel Aletrino duidelijk te herkennen. Aletrino kocht dan ook de gehele oplage, op dertig stuks na, ter vernietiging op. Hij werd daarbij geholpen door De Haans verloofde, Johanna van Maarseveen. Dat kostte hen het toen exorbitante bedrag van achthonderd gulden.
De Haan was in die tijd leraar in Amsterdam en medewerker van het SDAP-blad Het Volk. Beide banen raakte hij kwijt na de verschijning van zijn debuutroman. Nederland was duidelijk nog niet klaar voor een uiteenzetting van gevoelens voor iemand van gelijke sekse en De Haan kreeg een stortvloed aan kritiek over zich heen. Dat leidde zelfs tot onrust in de Tweede Kamer.
Uniek
Volgens insiders lag De Haan vreselijk met zichzelf overhoop vanwege het feit dat hij homoseksueel was. Hij zag dat zelf als een zonde. In Pijpelijntjes kon hij zijn spreekwoordelijke ei kwijt. Het kostte hem echter wel zijn vriendschap met Aletrino.
Tegenwoordig kun je je afvragen: ‘Was het eigenlijk wel zo’n heftig boek?’
Ongetwijfeld.
In 1904.
Het is echter wel een uniek stukje homogeschiedenis, dat iedereen eigenlijk zou moeten (leren) kennen.
____________
Homogeschiedenis
Op het homomonument in Amsterdam staat een dichtregel van De Haan:
“Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen”.
Het NOS radioprogramma Homonos zond in de jaren tachtig op Radio 5 het hoorspel Pijpelijntjes in drie delen uit, met de stemmen van o.a. Philip Bolluyt als Sam en Jaap Wieringa als Joop. Het hoorspel werd geschreven door Mark Loman en geregisseerd door Hans Karsenbarg.
Het hoorspel is qua taalgebruik en vaart niet meer helemaal van deze tijd. We raden je dan ook aan om er eens goed voor te gaan zitten. Om beter aan te sluiten bij de wensen van de internet-bevolking bieden het hoorspel in een aantal delen aan.
Het eerste deel duurde, als opwarmer voor de nieuwjaarsperiode, twintig minuten. De volgende delen zullen steeds ongeveer tien minuten duren. Iedere vrijdagmiddag zenden we een nieuw deel uit.
Doet hij het niet?
Lukt het je niet om het hoorspel via internet te beluisteren, klik dan op de 'Hij doet het niet'-link in de kolom hiernaast. Dan kom je op de helppagina's van Omroep.nl, waar meer informatie staat over online-audio.
____________
Het Verhaal
In 1904 verscheen de geruchtmakende homo-erotische roman Pijpelijntjes, van Jacob Israel de Haan. De toen pas 22-jarige De Haan droeg het tweehonderdachttien pagina’s tellende boek op aan zijn goede vriend, de arts en letterkundige Arnold Aletrino, die daar allerminst van was gecharmeerd.
Pijpelijntjes schetst een beeld van homoseksualiteit in Nederland rond 1900. Het speelt zich af in de Amsterdamse Pijp en verhaalt over twee jongemannen, Joop (De Haan) en Sam (Aletrino, voor wie de Haan meer dan grote genegenheid voelde), die een homo-erotische relatie met elkaar hebben. Sam is minder uitgesproken homoseksueel dan Joop. Joop lijdt hieronder. De relatie tussen de twee is dan ook verre van gelukkig.
Heftig boek
In een van de twee hoofdpersonen uit het verhaal viel Aletrino duidelijk te herkennen. Aletrino kocht dan ook de gehele oplage, op dertig stuks na, ter vernietiging op. Hij werd daarbij geholpen door De Haans verloofde, Johanna van Maarseveen. Dat kostte hen het toen exorbitante bedrag van achthonderd gulden.
De Haan was in die tijd leraar in Amsterdam en medewerker van het SDAP-blad Het Volk. Beide banen raakte hij kwijt na de verschijning van zijn debuutroman. Nederland was duidelijk nog niet klaar voor een uiteenzetting van gevoelens voor iemand van gelijke sekse en De Haan kreeg een stortvloed aan kritiek over zich heen. Dat leidde zelfs tot onrust in de Tweede Kamer.
Uniek
Volgens insiders lag De Haan vreselijk met zichzelf overhoop vanwege het feit dat hij homoseksueel was. Hij zag dat zelf als een zonde. In Pijpelijntjes kon hij zijn spreekwoordelijke ei kwijt. Het kostte hem echter wel zijn vriendschap met Aletrino.
Tegenwoordig kun je je afvragen: ‘Was het eigenlijk wel zo’n heftig boek?’
Ongetwijfeld.
In 1904.
Het is echter wel een uniek stukje homogeschiedenis, dat iedereen eigenlijk zou moeten (leren) kennen.
____________
Homogeschiedenis
Op het homomonument in Amsterdam staat een dichtregel van De Haan:
“Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen”.
Het NOS radioprogramma Homonos zond in de jaren tachtig op Radio 5 het hoorspel Pijpelijntjes in drie delen uit, met de stemmen van o.a. Philip Bolluyt als Sam en Jaap Wieringa als Joop. Het hoorspel werd geschreven door Mark Loman en geregisseerd door Hans Karsenbarg.
Het hoorspel is qua taalgebruik en vaart niet meer helemaal van deze tijd. We raden je dan ook aan om er eens goed voor te gaan zitten. Om beter aan te sluiten bij de wensen van de internet-bevolking bieden het hoorspel in een aantal delen aan.
Het eerste deel duurde, als opwarmer voor de nieuwjaarsperiode, twintig minuten. De volgende delen zullen steeds ongeveer tien minuten duren. Iedere vrijdagmiddag zenden we een nieuw deel uit.
Doet hij het niet?
Lukt het je niet om het hoorspel via internet te beluisteren, klik dan op de 'Hij doet het niet'-link in de kolom hiernaast. Dan kom je op de helppagina's van Omroep.nl, waar meer informatie staat over online-audio.