De blues in de Pijp
Hoorspel | Pijpelijntjes | Deel 1
Gepubliceerd op: 31 december 2004
In 1904 verscheen de geruchtmakende homo-erotische roman Pijpelijntjes, van Jacob Israel de Haan. De toen 22-jarige De Haan droeg het tweehonderdachttien pagina’s tellende boek op aan zijn goede vriend, de arts en letterkundige Arnold Aletrino, die daar allerminst van was gecharmeerd.
In een van de twee hoofdpersonen uit het verhaal viel Aletrino duidelijk te herkennen. Aletrino kocht de gehele oplage, op dertig stuks na, ter vernietiging op. Hij werd daarbij geholpen door De Haan’s verloofde Johanna van Maarseveen. Dat kostte hem het toen exorbitante bedrag van achthonderd gulden.
De Haan was in die tijd leraar in Amsterdam en medewerker van het SDAP-blad Het Volk. Beide banen raakte hij kwijt na de verschijning van zijn debuutroman.
Was het eigenlijk wel zo’n heftig boek?
Ongetwijfeld. In 1904.
Zonde
Pijpelijntjes speelt zich af in de Amsterdamse Pijp en verhaalt over twee jongemannen, Joop (De Haan) en Sam (Aletrino, voor wie de Haan meer dan grote genegenheid voelde), die een homo-erotische relatie met elkaar hebben. Sam is minder uitgesproken homoseksueel dan Joop. Joop lijdt hieronder. De relatie tussen de twee is dan ook verre van gelukkig.
Nederland was duidelijk nog niet klaar voor een uiteenzetting van gevoelens voor iemand van gelijke sekse en De Haan kreeg een stortvloed aan kritiek over zich heen. Dat leidde zelfs tot onrust in de Tweede Kamer.
Volgens insiders lag De Haan vreselijk met zichzelf overhoop vanwege het feit dat hij homoseksueel was. Hij zag dat zelf als een zonde. In Pijpelijntjes kon hij zijn spreekwoordelijke ei kwijt. Het kostte hem echter wel zijn vriendschap met Aletrino.
Anti-zionist
Jacob Israel de Haan werd in 1881 geboren in het Drentse Kloosterveen en groeide op in Zaandam. Zijn vader Izak was een joodse godsdienstleraar, zijn zus de schrijfster Carry van Bruggen.
De Haan wilde al vroeg niets te maken hebben met het joodse geloof en werd overtuigd socialist. In 1907 sloot hij een (schijn-)huwelijk met Johanna van Maarseveen, huisarts in Amsterdam. De Haan werd docent aan de Amsterdamse Universiteit.
Later kwam hij terug tot het joodse geloof en vestigde hij zich als journalist in Palestina. In 1919 werd hij daar lector, een docent aan de universiteit. Hij gold als de eerste Nederlandse pionier in Palestina.
De Haan werd rechts-radicaal en nam afwijkende standpunten in met betrekking tot de Arabieren. Hij werd zelfs fanatiek anti-zionist. Zijn politieke leven in Jeruzalem bracht hem in ernstige moeilijkheden. In 1924 schoten extremistische zionisten hem dood bij de poort van het Shaare-Zedek (De Poorten Der Gerechtigheid).
Jacob Israel de Haan werd op 2 juli 1924 begraven in Jeruzalem.
Homogeschiedenis
Op het homomonument in Amsterdam staat een dichtregel van De Haan:
“Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen”.
NOS radioprogramma Homonos zond in de jaren tachtig op Radio 5 het hoorspel Pijpelijntjes in drie delen uit, met de stemmen van o.a. Philip Bolluyt als Sam en Jaap Wieringa als Joop.
Het hoorspel is qua taalgebruik en vaart niet helemaal van deze tijd. We raden u dan ook aan er eens goed voor te gaan zitten. Het is echter wel een uniek stukje homogeschiedenis, die iedereen eigenlijk zou moeten (leren) kennen.
Speciaal voor iedereen die tijdens de jaarwisseling eenzaam en teruggetrokken thuiszit en de wijzers van de klok het liefst handmatig voorbij twaalf uur schuift, zet RozeRijk.nl het hoorspel in z’n geheel online. Vergeet de knallende kurken en verzwelg in een wereld vol verlangen, passie en hartstocht.
We bieden dit hoorspel in een aantal delen aan. Vandaag het eerste deel van twintig minuten. De volgende delen zullen steeds tien minuten duren. Online iedere vrijdag vanaf 17 uur.
Het hoorspel wordt voor u ingeleid door Jan Nauta, voormalig eindredacteur van het radioprogramma Homonos.
Het werd geschreven door Mark Loman en geregisseerd door Hans Karsenbarg.
In een van de twee hoofdpersonen uit het verhaal viel Aletrino duidelijk te herkennen. Aletrino kocht de gehele oplage, op dertig stuks na, ter vernietiging op. Hij werd daarbij geholpen door De Haan’s verloofde Johanna van Maarseveen. Dat kostte hem het toen exorbitante bedrag van achthonderd gulden.
De Haan was in die tijd leraar in Amsterdam en medewerker van het SDAP-blad Het Volk. Beide banen raakte hij kwijt na de verschijning van zijn debuutroman.
Was het eigenlijk wel zo’n heftig boek?
Ongetwijfeld. In 1904.
Zonde
Pijpelijntjes speelt zich af in de Amsterdamse Pijp en verhaalt over twee jongemannen, Joop (De Haan) en Sam (Aletrino, voor wie de Haan meer dan grote genegenheid voelde), die een homo-erotische relatie met elkaar hebben. Sam is minder uitgesproken homoseksueel dan Joop. Joop lijdt hieronder. De relatie tussen de twee is dan ook verre van gelukkig.
Nederland was duidelijk nog niet klaar voor een uiteenzetting van gevoelens voor iemand van gelijke sekse en De Haan kreeg een stortvloed aan kritiek over zich heen. Dat leidde zelfs tot onrust in de Tweede Kamer.
Volgens insiders lag De Haan vreselijk met zichzelf overhoop vanwege het feit dat hij homoseksueel was. Hij zag dat zelf als een zonde. In Pijpelijntjes kon hij zijn spreekwoordelijke ei kwijt. Het kostte hem echter wel zijn vriendschap met Aletrino.
Anti-zionist
Jacob Israel de Haan werd in 1881 geboren in het Drentse Kloosterveen en groeide op in Zaandam. Zijn vader Izak was een joodse godsdienstleraar, zijn zus de schrijfster Carry van Bruggen.
De Haan wilde al vroeg niets te maken hebben met het joodse geloof en werd overtuigd socialist. In 1907 sloot hij een (schijn-)huwelijk met Johanna van Maarseveen, huisarts in Amsterdam. De Haan werd docent aan de Amsterdamse Universiteit.
Later kwam hij terug tot het joodse geloof en vestigde hij zich als journalist in Palestina. In 1919 werd hij daar lector, een docent aan de universiteit. Hij gold als de eerste Nederlandse pionier in Palestina.
De Haan werd rechts-radicaal en nam afwijkende standpunten in met betrekking tot de Arabieren. Hij werd zelfs fanatiek anti-zionist. Zijn politieke leven in Jeruzalem bracht hem in ernstige moeilijkheden. In 1924 schoten extremistische zionisten hem dood bij de poort van het Shaare-Zedek (De Poorten Der Gerechtigheid).
Jacob Israel de Haan werd op 2 juli 1924 begraven in Jeruzalem.
Homogeschiedenis
Op het homomonument in Amsterdam staat een dichtregel van De Haan:
“Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen”.
NOS radioprogramma Homonos zond in de jaren tachtig op Radio 5 het hoorspel Pijpelijntjes in drie delen uit, met de stemmen van o.a. Philip Bolluyt als Sam en Jaap Wieringa als Joop.
Het hoorspel is qua taalgebruik en vaart niet helemaal van deze tijd. We raden u dan ook aan er eens goed voor te gaan zitten. Het is echter wel een uniek stukje homogeschiedenis, die iedereen eigenlijk zou moeten (leren) kennen.
Speciaal voor iedereen die tijdens de jaarwisseling eenzaam en teruggetrokken thuiszit en de wijzers van de klok het liefst handmatig voorbij twaalf uur schuift, zet RozeRijk.nl het hoorspel in z’n geheel online. Vergeet de knallende kurken en verzwelg in een wereld vol verlangen, passie en hartstocht.
We bieden dit hoorspel in een aantal delen aan. Vandaag het eerste deel van twintig minuten. De volgende delen zullen steeds tien minuten duren. Online iedere vrijdag vanaf 17 uur.
Het hoorspel wordt voor u ingeleid door Jan Nauta, voormalig eindredacteur van het radioprogramma Homonos.
Het werd geschreven door Mark Loman en geregisseerd door Hans Karsenbarg.