De blues in de Pijp
Hoorspel | Pijpelijntjes | Deel 3
Gepubliceerd op: 14 januari 2005
Deze keer:
Sam lijkt ze niet allemaal op een rijtje te hebben. Hij schept veel plezier in het pijn doen van mensen en dieren…
____________
Het Verhaal
In 1904 verscheen de geruchtmakende homo-erotische roman Pijpelijntjes, van Jacob Israel de Haan. De toen pas 22-jarige De Haan droeg het tweehonderdachttien pagina’s tellende boek op aan zijn goede vriend, de arts en letterkundige Arnold Aletrino, die daar allerminst van was gecharmeerd.
Pijpelijntjes schetst een beeld van homoseksualiteit in Nederland rond 1900. Het speelt zich af in de Amsterdamse Pijp en verhaalt over twee jongemannen, Joop (De Haan) en Sam (Aletrino, voor wie de Haan meer dan grote genegenheid voelde), die een homo-erotische relatie met elkaar hebben. Sam is minder uitgesproken homoseksueel dan Joop. Joop lijdt hieronder. De relatie tussen de twee is dan ook verre van gelukkig.
Heftig boek
In een van de twee hoofdpersonen uit het verhaal viel Aletrino duidelijk te herkennen. Aletrino kocht dan ook de gehele oplage, op dertig stuks na, ter vernietiging op. Hij werd daarbij geholpen door De Haans verloofde, Johanna van Maarseveen. Dat kostte hen het toen exorbitante bedrag van achthonderd gulden.
De Haan was in die tijd leraar in Amsterdam en medewerker van het SDAP-blad Het Volk. Beide banen raakte hij kwijt na de verschijning van zijn debuutroman. Nederland was duidelijk nog niet klaar voor een uiteenzetting van gevoelens voor iemand van gelijke sekse en De Haan kreeg een stortvloed aan kritiek over zich heen. Dat leidde zelfs tot onrust in de Tweede Kamer.
Uniek
Volgens insiders lag De Haan vreselijk met zichzelf overhoop vanwege het feit dat hij homoseksueel was. Hij zag dat zelf als een zonde. In Pijpelijntjes kon hij zijn spreekwoordelijke ei kwijt. Het kostte hem echter wel zijn vriendschap met Aletrino.
Tegenwoordig kun je je afvragen: ‘Was het eigenlijk wel zo’n heftig boek?’
Ongetwijfeld. In 1904.
Het is echter wel een uniek stukje homogeschiedenis, dat iedereen eigenlijk zou moeten (leren) kennen.
____________
Anti-zionist
Jacob Israel de Haan werd in 1881 geboren in het Drentse Kloosterveen en groeide op in Zaandam. Zijn vader Izak was een joodse godsdienstleraar, zijn zus de schrijfster Carry van Bruggen.
De Haan wilde al vroeg niets te maken hebben met het joodse geloof en werd overtuigd socialist. In 1907 sloot hij een (schijn-)huwelijk met Johanna van Maarseveen, huisarts in Amsterdam. De Haan werd docent aan de Amsterdamse Universiteit.
Palestina
Later kwam hij terug tot het joodse geloof en vestigde hij zich als journalist in Palestina. In 1919 werd hij daar lector, een docent aan de universiteit. Hij gold als de eerste Nederlandse pionier in Palestina.
De Haan werd rechts-radicaal en nam afwijkende standpunten in met betrekking tot de Arabieren. Hij werd zelfs fanatiek anti-zionist. Zijn politieke leven in Jeruzalem bracht hem in ernstige moeilijkheden. In 1924 schoten extremistische zionisten hem dood bij de poort van het Shaare-Zedek (De Poorten Der Gerechtigheid).
Jacob Israel de Haan werd op 2 juli 1924 begraven in Jeruzalem.
____________
Homogeschiedenis
Op het homomonument in Amsterdam staat een dichtregel van De Haan:
“Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen”.
NOS radioprogramma Homonos zond in de jaren tachtig op Radio 5 het hoorspel Pijpelijntjes in drie delen uit, met de stemmen van o.a. Philip Bolluyt als Sam en Jaap Wieringa als Joop.
Luisteren
Luisteren is een steeds meer ondergewaardeerde bezigheid, waar wij graag iets aan veranderen. Speciaal voor iedereen die de koude winterdagen liever ziet gaan dan komen biedt RozeRijk.nl het hoorspel Pijpelijntjes, naar het boek van De Haan, hier aan. Vergeet de kou en zwelg in een wereld vol verlangen, passie en hartstocht.
Het hoorspel is qua taalgebruik en vaart niet helemaal van deze tijd. We raden je dan ook aan om er eens goed voor te gaan zitten. Om beter aan te sluiten bij de wensen van de internet-bevolking bieden het hoorspel in een aantal delen aan.
Het eerste deel duurde, als opwarmer voor de nieuwjaarsperiode, twintig minuten. De volgende delen zullen steeds ongeveer tien minuten duren. Iedere vrijdagmiddag zenden we een nieuw deel uit.
Het hoorspel werd geschreven door Mark Loman en geregisseerd door Hans Karsenbarg.
Doet hij het niet?
Lukt het je niet om het hoorspel via internet te beluisteren, klik dan op de 'Hij doet het niet'-link in de kolom hiernaast. Dan kom je op de helppagina's van Omroep.nl, waar meer informatie staat over online-audio.
Sam lijkt ze niet allemaal op een rijtje te hebben. Hij schept veel plezier in het pijn doen van mensen en dieren…
____________
Het Verhaal
In 1904 verscheen de geruchtmakende homo-erotische roman Pijpelijntjes, van Jacob Israel de Haan. De toen pas 22-jarige De Haan droeg het tweehonderdachttien pagina’s tellende boek op aan zijn goede vriend, de arts en letterkundige Arnold Aletrino, die daar allerminst van was gecharmeerd.
Pijpelijntjes schetst een beeld van homoseksualiteit in Nederland rond 1900. Het speelt zich af in de Amsterdamse Pijp en verhaalt over twee jongemannen, Joop (De Haan) en Sam (Aletrino, voor wie de Haan meer dan grote genegenheid voelde), die een homo-erotische relatie met elkaar hebben. Sam is minder uitgesproken homoseksueel dan Joop. Joop lijdt hieronder. De relatie tussen de twee is dan ook verre van gelukkig.
Heftig boek
In een van de twee hoofdpersonen uit het verhaal viel Aletrino duidelijk te herkennen. Aletrino kocht dan ook de gehele oplage, op dertig stuks na, ter vernietiging op. Hij werd daarbij geholpen door De Haans verloofde, Johanna van Maarseveen. Dat kostte hen het toen exorbitante bedrag van achthonderd gulden.
De Haan was in die tijd leraar in Amsterdam en medewerker van het SDAP-blad Het Volk. Beide banen raakte hij kwijt na de verschijning van zijn debuutroman. Nederland was duidelijk nog niet klaar voor een uiteenzetting van gevoelens voor iemand van gelijke sekse en De Haan kreeg een stortvloed aan kritiek over zich heen. Dat leidde zelfs tot onrust in de Tweede Kamer.
Uniek
Volgens insiders lag De Haan vreselijk met zichzelf overhoop vanwege het feit dat hij homoseksueel was. Hij zag dat zelf als een zonde. In Pijpelijntjes kon hij zijn spreekwoordelijke ei kwijt. Het kostte hem echter wel zijn vriendschap met Aletrino.
Tegenwoordig kun je je afvragen: ‘Was het eigenlijk wel zo’n heftig boek?’
Ongetwijfeld. In 1904.
Het is echter wel een uniek stukje homogeschiedenis, dat iedereen eigenlijk zou moeten (leren) kennen.
____________
Anti-zionist
Jacob Israel de Haan werd in 1881 geboren in het Drentse Kloosterveen en groeide op in Zaandam. Zijn vader Izak was een joodse godsdienstleraar, zijn zus de schrijfster Carry van Bruggen.
De Haan wilde al vroeg niets te maken hebben met het joodse geloof en werd overtuigd socialist. In 1907 sloot hij een (schijn-)huwelijk met Johanna van Maarseveen, huisarts in Amsterdam. De Haan werd docent aan de Amsterdamse Universiteit.
Palestina
Later kwam hij terug tot het joodse geloof en vestigde hij zich als journalist in Palestina. In 1919 werd hij daar lector, een docent aan de universiteit. Hij gold als de eerste Nederlandse pionier in Palestina.
De Haan werd rechts-radicaal en nam afwijkende standpunten in met betrekking tot de Arabieren. Hij werd zelfs fanatiek anti-zionist. Zijn politieke leven in Jeruzalem bracht hem in ernstige moeilijkheden. In 1924 schoten extremistische zionisten hem dood bij de poort van het Shaare-Zedek (De Poorten Der Gerechtigheid).
Jacob Israel de Haan werd op 2 juli 1924 begraven in Jeruzalem.
____________
Homogeschiedenis
Op het homomonument in Amsterdam staat een dichtregel van De Haan:
“Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen”.
NOS radioprogramma Homonos zond in de jaren tachtig op Radio 5 het hoorspel Pijpelijntjes in drie delen uit, met de stemmen van o.a. Philip Bolluyt als Sam en Jaap Wieringa als Joop.
Luisteren
Luisteren is een steeds meer ondergewaardeerde bezigheid, waar wij graag iets aan veranderen. Speciaal voor iedereen die de koude winterdagen liever ziet gaan dan komen biedt RozeRijk.nl het hoorspel Pijpelijntjes, naar het boek van De Haan, hier aan. Vergeet de kou en zwelg in een wereld vol verlangen, passie en hartstocht.
Het hoorspel is qua taalgebruik en vaart niet helemaal van deze tijd. We raden je dan ook aan om er eens goed voor te gaan zitten. Om beter aan te sluiten bij de wensen van de internet-bevolking bieden het hoorspel in een aantal delen aan.
Het eerste deel duurde, als opwarmer voor de nieuwjaarsperiode, twintig minuten. De volgende delen zullen steeds ongeveer tien minuten duren. Iedere vrijdagmiddag zenden we een nieuw deel uit.
Het hoorspel werd geschreven door Mark Loman en geregisseerd door Hans Karsenbarg.
Doet hij het niet?
Lukt het je niet om het hoorspel via internet te beluisteren, klik dan op de 'Hij doet het niet'-link in de kolom hiernaast. Dan kom je op de helppagina's van Omroep.nl, waar meer informatie staat over online-audio.