Debat: Monitorenonderzoek Amsterdam 2004

Op vrijdag en zaterdagavond kan het letterlijk en figuurlijk heet worden in discotheek Exit in Amsterdam. Op de laatste maandagavond van november was er echter geen harde muziek of entreegeld, maar verzamelden zich zo’n veertig mannen en een zeldzame vrouw op de dansvloer. Ze discussieerden naar aanleiding van de resultaten van het Monitoronderzoek Amsterdam 2004. Geen bezwete lichamen, maar bezwete hersentjes.

In het onderzoek werden gegevens verzameld over homoseksuelen met betrekking tot hun vrijgedrag met vaste partners en losse contacten. Ook werden opvattingen over veilig vrijen, HIV-testen en uitgaansgedrag onderzocht.

Tevreden
Panelleden Elard Diekman (Stichting Gala), Wim Bos (Mr.B), Robert Witlox (Hiv Vereniging Nederland) en Wim Zuilhof (Schorer) reageerden op stellingen die de Schorer geformuleerd had. Anne Lize van der Stoel (voorzitter Stadsdeel Centrum), was weliswaar te laat, maar deelde wel mee dat ze de eigen verantwoordelijkheid van mensen erg belangrijk vindt.

Naast deze mensen was er voor het publiek de mogelijkheid mee te debatteren. Wim Zuilhof van de Schorerstichting was na het debat zeer tevreden: “We hebben veel nieuwe ideeën gehoord. We gaan hier dan ook zeker wat mee doen”.

Niet representatief
Schorer zei in de inleiding dat het onderzoek niet representatief is, maar wel een indicatiemiddel. Ze hebben geprobeerd zoveel mogelijk mannen te betrekken bij het onderzoek. Allochtone mannen vallen op door hun afwezigheid.

“We hebben nu vooral kwalitatief onderzoek gedaan. Maar de meeste allochtone mannen vullen geen vragenlijstjes in. We zullen dan meer kwantitatief onderzoek moeten doen. Dat vergt tijd en geld”, zei Wim Zuilhof.

Bullshit
De eerste stelling begon meteen goed: ‘HIV-preventie werkt niet bij deze groep mannen, het moet allemaal veel harder en de darkrooms moeten dicht’. Opvallende stelling, zeker aangezien discotheek Exit sinds jaar en dag een darkroompje op zolder heeft.

Wim Bos vond dit: “Bullshit”. Zoals hij verklaarde: toen hij jaren geleden begon in de homohoreca waren er geen gesloten gordijntjes voor de ramen. “We hebben toch niets te verbergen. Als darkrooms gesloten worden gebeuren er weer een hele hoop dingen in steegjes. We hoeven ons niet weg te drukken. Er gebeuren goede dingen in darkrooms. In mijn zaak worden condooms en glijmiddel gratis verstrekt. Ik hoop dat dat een schoudertje zet onder het goede doel”. Ook wees hij op het feit dat we de juiste boodschap bij het juiste publiek moeten brengen. “De mensen die vanavond aanwezig zijn vrijen waarschijnlijk al veilig”.

Darkrooms open
Het publiek was het roerend oneens met het tweede gedeelte van de stelling. Darkrooms moeten gewoon openblijven was het credo. De darkrooms zijn een veel besproken kamertje binnen de muren van stadsdeel Amsterdam. Anne Lize van der Stoel: “Momenteel is er sprake van een vreemde situatie. Het stadsdeel erkent dat er darkrooms zijn. Toch zijn ze nog niet helemaal legaal. Ze moeten eerst formeel bestaan voordat we tot afspraken kunnen komen”.

Een aanwezige stelde voor om een vergunning voor een darkroom alleen af te geven wanneer een zaak ook gratis condooms verstrekt. “Echt gratis is dit niet, de prijs kan worden doorberekend in bijvoorbeeld de drankprijs. Als ze in grote hoeveelheden besteld worden kosten ze nog maar 20 cent of zo”. Van der Stoel vond dit een goed idee en beloofde het idee mee te nemen de volgende keer dat het onderwerp ter sprake zou komen.

Drugs
Uit het onderzoek blijkt dat er een samenhang is tussen GHB (drugs-)gebruikers en onveilige seks. In een stelling werd opgeroepen tot meer informatievoorziening.

Wim Bos plaatste hier een opvallende kanttekening bij. “Het verbaast me niet dat de mensen die onveilige seks hebben ook de mensen zijn die drugs gebruiken. In beide gevallen gaat het erom om het (on-)mogelijke randje op te zoeken. Spanning opzoeken is het doel van deze mensen. We kunnen niet alles oplossen door het geven van informatie. We moeten het meer in de psychologische sfeer zoeken. Ik denk dat het heel effectief is mensen persoonlijk op hun gedrag aan te spreken”.

PEP
Dan is er ook nog het middel PEP (een combinatie van HIV-remmers). PEP werkt als een soort morning-afterpil. Het is een laatste redmiddel. Wanneer iemand onveilig gevreeën heeft kan hij deze kuur (die een maand duurt) doen. Er is dan een kans dat, wanneer het HIV-virus in iemand lichaam zit, het zich niet nestelt. Het publiek klaagde over de slechte verstrekking van het middel. Het middel moet binnen 48 uur genomen worden. Echter de meeste ziekenhuizen doen nogal moeilijk over het verstrekken ervan.

Veel mensen maken de kuur niet af, omdat iemand er echt heel erg ziek van kan worden. Robert Witlox: “Het is echt belachelijk hoe dit in Nederland geregeld is. Stel, je bent een koppel waarvan de één wel en de andere niet positief is. Tijdens de vakantie scheurt het condoom. Wanneer je weer in Nederland bent en je naar het ziekenhuis gaat vertellen ze je dat je HIV-remmers van je besmette vriend had kunnen nemen. Dan wil je die verpleegkundige toch over de tafel trekken”.

Conclusies
De belangrijkste conclusies werden na het door de Schorer op een rijtje gezet:

- De gebruikkans van condooms moet verhoogd worden. Er moeten op meerdere plaatsen in een uitgaansgelegenheid condooms te krijgen zijn, niet enkel aan de bar.
- Drugsgebruikers moeten persoonlijk op hun gedrag aangesproken worden.
- PEP moet beschikbaar worden voor iedereen
- 98% wil wel veilig vrijen, dat moet beloond worden
- We moeten goed overdenken hoe we jonge homo’s introduceren in de homoscene.

Deze punten zullen in de toekomst wanneer nodig in acht worden genomen door verschillende instanties die bij de discussie aanwezig waren.