Aids Fonds: preventie moet inspelen op barebacking-trend
De realiteit is geen folder over veilig vrijen
Gepubliceerd op: 28 november 2003
Er is momenteel veel discussie over barebacking, op internet, in de media, de gayscene en bij hiv-preventieorganisaties. Ook de Aids Soa Infolijn kan niet om barebacking heen.
Vragen
Daar komen veel vragen binnen van mannen die seks hebben met andere mannen (MSM), zowel per telefoon als via e-mail. Meestal zijn dit vragen van mannen die veilig (willen) vrijen, of mannen waarbij het veilig vrijen een keer is misgegaan en die daar ongerust over zijn; het gaat minder om mannen die bewust kiezen voor onveilige seks. Toch is er de laatste tijd sprake van een toename van vragen aan de Aids Soa infolijn van mannen die daadwerkelijk onveilige seks hebben gehad.
Veroordelen
Het is makkelijk om barebacking te veroordelen als onacceptabel en immoreel gedrag. Het is echter veel interessanter om de trend in barebacking proberen te begrijpen en in kaart te brengen welke impact barebacking heeft op mannen die seks hebben met mannen en op hiv/aidspreventieorganisaties zoals de Aids Soa Infolijn.
Bevrijding
Barebacking raakt een aantal belangrijke onderwerpen. Voor veel MSM vertegenwoordigt barebacking de ultieme seksuele fantasie. De optie om alle soorten seks zonder condoom te hebben wordt beschouwd als een bevrijding. Barebacking komt in een heel ander licht te staan wanneer je de behoefte aan zelfbescherming - de belangrijkste motivatie voor het hebben van veilige seks - zou weglaten en rekening houdt met de sterke aantrekkingskracht die seks zonder condooms kan hebben op MSM. Barebacking wordt dan een veel complexer fenomeen dan simpelweg een onacceptabele manier van seks.
Wereldwijde trend
Begin jaren negentig werd in meerdere Amerikaanse steden met een grote ‘gay-community’ een stijging gemeld van het aantal nieuwe hiv-infecties bij MSM. Vanaf eind jaren negentig meldden een aantal Europese landen eenzelfde stijging. In 2002 bleek het aantal nieuwe hiv-infecties in Nederland bij MSM opvallend sterk gestegen vergeleken met de voorgaande jaren. Er is duidelijk iets veranderd.
Optimisme
In 1996 werd het succes van de combinatietherapieën erkend en er was sprake van een golf van optimisme onder mensen met hiv en onder MSM. Toen al waarschuwde een aantal deskundigen dat deze euforie kon leiden tot een verdere toename van onveilige seks bij MSM.
Toekomstplannen
In de jaren die volgden, werd duidelijk dat er veel veranderd is voor MSM met hiv. De toekomst en levensperspectief verbeterden voor veel mannen aanzienlijk en verdere emancipatie en vrijheid voor MSM met hiv volgden. In plaats van patiënten met een beperkte levensverwachting te zijn, konden MSM met hiv weer toekomstplannen gaan maken en herintreden op de arbeidsmarkt.
Risico-inschattingen
MSM met hiv werden weer seksueel actiever en gingen hun plek ‘opeisen’ in de gay-scene. In deze tijd kwam ook Post Exposure Profylaxe (P.E.P) beschikbaar voor seksuele accidenten. Tevens kwam er meer informatie beschikbaar waaruit bleek dat iemand met een ondetecteerbare viral load waarschijnlijk minder snel hiv overdraagt. MSM konden de risico’s voor hiv opnieuw gaan evalueren en maakten daarbij soms nieuwe risico-inschattingen en keuzes.
Media
De term barebacking kwam meer en meer naar voren, zowel in de media als op internet. Aanvankelijk werd er in de media aandacht besteed aan speciale seksfeesten voor mannen die van seks zonder condooms houden. Sommigen deden deze berichten af als een media-hype. Barebacking wordt tegenwoordig echter erkend als een serieuze seksuele trend bij MSM. Barebacking is vooral op internet een veelgebruikte term geworden voor mannen die voorkeur hebben voor onveilige seks.
Trots
Door de term barebacking te gebruiken is de negatieve en betuttelende context van onveilige seks verwijderd en vervangen door een aantrekkelijke, bevrijdende seksuele identiteit, iets waar sommige MSM trots op zijn.
De realiteit is echter dat in 2002/2003 de hiv-testplaatsen in Nederland een duidelijke stijging in het aantal hiv-infecties bij MSM is aangetoond.
Syfilis en gonorroe
Tevens is er sprake van een opvallend sterke stijging van het aantal soa, met name van syfilis en anale gonorroe onder MSM. Deze bevindingen bevestigen het vermoeden dat er sprake is van een toename van onveilige seks bij MSM, die niet kan worden genegeerd.
Wel of geen veilige seks
Er is duidelijk een nieuwe benadering nodig voor hiv/aidspreventie onder MSM, om aan te sluiten bij de toegenomen variatie waarin zij keuzes maken over veilig vrijen. Het is van belang dat hiv/aidspreventie-organisaties de verschillende posities erkennen waarin MSM zich kunnen bevinden ten opzichte van veilig vrijen en dat zij erkennen dat sommige MSM een sterk verlangen hebben naar seks zonder condoom. De realiteit is veel complexer dan een folder over veilig vrijen.
Aids Soa Infolijn
De ervaring bij de Aids Soa Infolijn is dat de MSM die bellen omdat ze onveilige seks hebben gehad, meestal wél veilig vrijen. De onveilige seks was een ongelukje of een incident. In eerste instantie lijkt het erop dat MSM die bewust kiezen voor barebacking niet vaak contact zoeken met de Infolijn. Totdat de medewerker gaat doorvragen. Als het gesprek daartoe gelegenheid biedt, gaat de medewerker dieper in op de beleving van de beller van veilig vrijen. Vaak komen er dan heel andere kanten van het veilig/onveilig vrijen naar voren.
Ongelukje
In een aantal gesprekken blijken mannen die in eerste instantie het onveilig vrijen een ongelukje noemen, toch regelmatig onveilig te vrijen. Sommige mannen hebben daar moeite mee en hebben behoefte aan ondersteuning bij keuzes over veilig vrijen. Ook mannen die bewust kiezen voor barebacking weten de Infolijn te vinden. In deze gesprekken gaat het soms niet om een behoefte aan ondersteuning bij veilig vrijen maar om andere vragen waarbij barebacking zelf in eerste instantie geen punt van twijfel is.
Persoonlijke motivatie
Een frisse benadering van veilig vrijen door hiv/aids preventieorganisaties blijft belangrijk. Daarbij blijft veilig vrijen natuurlijk wel de standaard. Echter, iedereen adviseren om ten allen tijdje een condoom te gebruiken is na twintig jaar hiv/aidspreventie niet meer effectief genoeg. Er moet veel meer informatie en counselling op maat aangeboden worden, waarbij de persoonlijke motivatiefactoren om veilig/onveilig te vrijen aan bod komen.
Bewust kiezen
Tevens hoort aandacht voor de grote verscheidenheid aan MSM thuis in deze benadering. Nieuwe preventietechnieken zijn in opkomst, zoals ‘negotiated safety’ en ‘harm reduction’. Deze technieken zijn gericht op MSM die bewust kiezen voor onveilige seks.
Risicoreductie
In plaats van deze mannen simpelweg te adviseren om altijd condooms te gebruiken, richten deze technieken zich op risicoreductie. Als je kiest voor onveilige seks, hoe kun je de risico’s zoveel mogelijk verkleinen?
Dit lijkt in strijd met normale hiv/aidspreventie, maar kan ook als een aanvulling gezien worden voor die mannen die bewust kiezen voor onveilige seks.
Hiv-test
Binnen hiv/aids preventie organisaties zou in ieder geval discussie gevoerd kunnen worden om te kijken in hoeverre deze preventietechieken bruikbaar zijn. Bijvoorbeeld door MSM die binnen een vaste relatie zonder condoom willen vrijen te adviseren om eerst een hiv-test te gaan doen en te stimuleren met elkaar te praten over afspraken over seks met anderen buiten de relatie.
Condoom
Een andere mogelijkheid is in gesprekken met MSM die kiezen voor onveilige seks, in te gaan op de redenen en motivaties om tot die keuze te komen in plaats van rigide een condoom te blijven adviseren.
Aids is van gezicht veranderd.
Effectieve preventie
Het shock-effect van aids is een stuk minder geworden nu blijkt dat veel MSM met hiv een gezonder en normaler leven kunnen hebben. Juist nu hebben hiv/aids preventieorganisateis doorzettingsvermogen en creativiteit nodig om effectieve preventie te bereiken.
Wat heeft de Aids Soa Infolijn te bieden aan MSM die willen praten over keuzes over veilig en onveilig vrijen?
Anoniem
· De Aids Soa Infolijn biedt anonieme en vertrouwelijke informatie en counselling aan bellers en e-mailers. De Aids Soa Infolijn probeert zoveel mogelijk het veroordelen van keuzes en gedrag te vermijden. Dit biedt de beller/e-mailer de ruimte om openlijk te praten over zijn ervaringen en keuzes over veilige en onveilige seks.
Openheid
· Een flexibele benadering van veilig vrijen waarbij openheid en een niet veroordelende benadering een basishouding is. Met het uitgangspunt dat er een grote variatie in seksuele leefstijlen bestaat bij MSM.
Kennis
· De medewerkers van de Aids Soa Infolijn zijn in staat zijn om over een breed scala aan seksuele handelingen en voorkeuren te praten. Ze hebben kennis over de achtergronden van de verschillende motivatiefactoren die MSM gebruiken om keuzes te maken voor veilige of onveilige seks. De medewerkers beschikken bijvoorbeeld over uitgebreide kennis over de interactie tussen soa en hiv.
Toekomst
· Binnen het team van de Aids Soa Infolijn zijn een aantal brainstormsessies gevoerd over het informeren en counsellen van MSM over veilige en onveilige seks. Daarbij hebben wij ook een preventie medewerker van de Schorerstichting uitgenodigd die ons op de hoogte heeft gebracht van het beleid en activiteiten van de Schorerestichting aangaande MSM die kiezen voor onveilige seks. Deze bijeenkomsten kunnen vervolgd worden in de toekomst.
Promoten
· En tot slot: de Aids Soa Infolijn moet zich blijven promoten onder alle groepen MSM, om zoveel mogelijk verschillende groepen te bereiken. Samenwerking met preventieorganisaties als de Schorestichting ligt daarbij voor de hand. (Bron: Bauke Kortleve in 'Aids Bestrijding', gebaseerd op zijn artikel in 'Enable', uitgave van ENAH “the European Network of Aids Helplines”)
Meer info: bel Aids Soa Infolijn 0900 - 204 204 0
Wat vind jij van onveilige seks oftewel 'barebacking'? Reageer hier op dit artikel.
Vragen
Daar komen veel vragen binnen van mannen die seks hebben met andere mannen (MSM), zowel per telefoon als via e-mail. Meestal zijn dit vragen van mannen die veilig (willen) vrijen, of mannen waarbij het veilig vrijen een keer is misgegaan en die daar ongerust over zijn; het gaat minder om mannen die bewust kiezen voor onveilige seks. Toch is er de laatste tijd sprake van een toename van vragen aan de Aids Soa infolijn van mannen die daadwerkelijk onveilige seks hebben gehad.
Veroordelen
Het is makkelijk om barebacking te veroordelen als onacceptabel en immoreel gedrag. Het is echter veel interessanter om de trend in barebacking proberen te begrijpen en in kaart te brengen welke impact barebacking heeft op mannen die seks hebben met mannen en op hiv/aidspreventieorganisaties zoals de Aids Soa Infolijn.
Bevrijding
Barebacking raakt een aantal belangrijke onderwerpen. Voor veel MSM vertegenwoordigt barebacking de ultieme seksuele fantasie. De optie om alle soorten seks zonder condoom te hebben wordt beschouwd als een bevrijding. Barebacking komt in een heel ander licht te staan wanneer je de behoefte aan zelfbescherming - de belangrijkste motivatie voor het hebben van veilige seks - zou weglaten en rekening houdt met de sterke aantrekkingskracht die seks zonder condooms kan hebben op MSM. Barebacking wordt dan een veel complexer fenomeen dan simpelweg een onacceptabele manier van seks.
Wereldwijde trend
Begin jaren negentig werd in meerdere Amerikaanse steden met een grote ‘gay-community’ een stijging gemeld van het aantal nieuwe hiv-infecties bij MSM. Vanaf eind jaren negentig meldden een aantal Europese landen eenzelfde stijging. In 2002 bleek het aantal nieuwe hiv-infecties in Nederland bij MSM opvallend sterk gestegen vergeleken met de voorgaande jaren. Er is duidelijk iets veranderd.
Optimisme
In 1996 werd het succes van de combinatietherapieën erkend en er was sprake van een golf van optimisme onder mensen met hiv en onder MSM. Toen al waarschuwde een aantal deskundigen dat deze euforie kon leiden tot een verdere toename van onveilige seks bij MSM.
Toekomstplannen
In de jaren die volgden, werd duidelijk dat er veel veranderd is voor MSM met hiv. De toekomst en levensperspectief verbeterden voor veel mannen aanzienlijk en verdere emancipatie en vrijheid voor MSM met hiv volgden. In plaats van patiënten met een beperkte levensverwachting te zijn, konden MSM met hiv weer toekomstplannen gaan maken en herintreden op de arbeidsmarkt.
Risico-inschattingen
MSM met hiv werden weer seksueel actiever en gingen hun plek ‘opeisen’ in de gay-scene. In deze tijd kwam ook Post Exposure Profylaxe (P.E.P) beschikbaar voor seksuele accidenten. Tevens kwam er meer informatie beschikbaar waaruit bleek dat iemand met een ondetecteerbare viral load waarschijnlijk minder snel hiv overdraagt. MSM konden de risico’s voor hiv opnieuw gaan evalueren en maakten daarbij soms nieuwe risico-inschattingen en keuzes.
Media
De term barebacking kwam meer en meer naar voren, zowel in de media als op internet. Aanvankelijk werd er in de media aandacht besteed aan speciale seksfeesten voor mannen die van seks zonder condooms houden. Sommigen deden deze berichten af als een media-hype. Barebacking wordt tegenwoordig echter erkend als een serieuze seksuele trend bij MSM. Barebacking is vooral op internet een veelgebruikte term geworden voor mannen die voorkeur hebben voor onveilige seks.
Trots
Door de term barebacking te gebruiken is de negatieve en betuttelende context van onveilige seks verwijderd en vervangen door een aantrekkelijke, bevrijdende seksuele identiteit, iets waar sommige MSM trots op zijn.
De realiteit is echter dat in 2002/2003 de hiv-testplaatsen in Nederland een duidelijke stijging in het aantal hiv-infecties bij MSM is aangetoond.
Syfilis en gonorroe
Tevens is er sprake van een opvallend sterke stijging van het aantal soa, met name van syfilis en anale gonorroe onder MSM. Deze bevindingen bevestigen het vermoeden dat er sprake is van een toename van onveilige seks bij MSM, die niet kan worden genegeerd.
Wel of geen veilige seks
Er is duidelijk een nieuwe benadering nodig voor hiv/aidspreventie onder MSM, om aan te sluiten bij de toegenomen variatie waarin zij keuzes maken over veilig vrijen. Het is van belang dat hiv/aidspreventie-organisaties de verschillende posities erkennen waarin MSM zich kunnen bevinden ten opzichte van veilig vrijen en dat zij erkennen dat sommige MSM een sterk verlangen hebben naar seks zonder condoom. De realiteit is veel complexer dan een folder over veilig vrijen.
Aids Soa Infolijn
De ervaring bij de Aids Soa Infolijn is dat de MSM die bellen omdat ze onveilige seks hebben gehad, meestal wél veilig vrijen. De onveilige seks was een ongelukje of een incident. In eerste instantie lijkt het erop dat MSM die bewust kiezen voor barebacking niet vaak contact zoeken met de Infolijn. Totdat de medewerker gaat doorvragen. Als het gesprek daartoe gelegenheid biedt, gaat de medewerker dieper in op de beleving van de beller van veilig vrijen. Vaak komen er dan heel andere kanten van het veilig/onveilig vrijen naar voren.
Ongelukje
In een aantal gesprekken blijken mannen die in eerste instantie het onveilig vrijen een ongelukje noemen, toch regelmatig onveilig te vrijen. Sommige mannen hebben daar moeite mee en hebben behoefte aan ondersteuning bij keuzes over veilig vrijen. Ook mannen die bewust kiezen voor barebacking weten de Infolijn te vinden. In deze gesprekken gaat het soms niet om een behoefte aan ondersteuning bij veilig vrijen maar om andere vragen waarbij barebacking zelf in eerste instantie geen punt van twijfel is.
Persoonlijke motivatie
Een frisse benadering van veilig vrijen door hiv/aids preventieorganisaties blijft belangrijk. Daarbij blijft veilig vrijen natuurlijk wel de standaard. Echter, iedereen adviseren om ten allen tijdje een condoom te gebruiken is na twintig jaar hiv/aidspreventie niet meer effectief genoeg. Er moet veel meer informatie en counselling op maat aangeboden worden, waarbij de persoonlijke motivatiefactoren om veilig/onveilig te vrijen aan bod komen.
Bewust kiezen
Tevens hoort aandacht voor de grote verscheidenheid aan MSM thuis in deze benadering. Nieuwe preventietechnieken zijn in opkomst, zoals ‘negotiated safety’ en ‘harm reduction’. Deze technieken zijn gericht op MSM die bewust kiezen voor onveilige seks.
Risicoreductie
In plaats van deze mannen simpelweg te adviseren om altijd condooms te gebruiken, richten deze technieken zich op risicoreductie. Als je kiest voor onveilige seks, hoe kun je de risico’s zoveel mogelijk verkleinen?
Dit lijkt in strijd met normale hiv/aidspreventie, maar kan ook als een aanvulling gezien worden voor die mannen die bewust kiezen voor onveilige seks.
Hiv-test
Binnen hiv/aids preventie organisaties zou in ieder geval discussie gevoerd kunnen worden om te kijken in hoeverre deze preventietechieken bruikbaar zijn. Bijvoorbeeld door MSM die binnen een vaste relatie zonder condoom willen vrijen te adviseren om eerst een hiv-test te gaan doen en te stimuleren met elkaar te praten over afspraken over seks met anderen buiten de relatie.
Condoom
Een andere mogelijkheid is in gesprekken met MSM die kiezen voor onveilige seks, in te gaan op de redenen en motivaties om tot die keuze te komen in plaats van rigide een condoom te blijven adviseren.
Aids is van gezicht veranderd.
Effectieve preventie
Het shock-effect van aids is een stuk minder geworden nu blijkt dat veel MSM met hiv een gezonder en normaler leven kunnen hebben. Juist nu hebben hiv/aids preventieorganisateis doorzettingsvermogen en creativiteit nodig om effectieve preventie te bereiken.
Wat heeft de Aids Soa Infolijn te bieden aan MSM die willen praten over keuzes over veilig en onveilig vrijen?
Anoniem
· De Aids Soa Infolijn biedt anonieme en vertrouwelijke informatie en counselling aan bellers en e-mailers. De Aids Soa Infolijn probeert zoveel mogelijk het veroordelen van keuzes en gedrag te vermijden. Dit biedt de beller/e-mailer de ruimte om openlijk te praten over zijn ervaringen en keuzes over veilige en onveilige seks.
Openheid
· Een flexibele benadering van veilig vrijen waarbij openheid en een niet veroordelende benadering een basishouding is. Met het uitgangspunt dat er een grote variatie in seksuele leefstijlen bestaat bij MSM.
Kennis
· De medewerkers van de Aids Soa Infolijn zijn in staat zijn om over een breed scala aan seksuele handelingen en voorkeuren te praten. Ze hebben kennis over de achtergronden van de verschillende motivatiefactoren die MSM gebruiken om keuzes te maken voor veilige of onveilige seks. De medewerkers beschikken bijvoorbeeld over uitgebreide kennis over de interactie tussen soa en hiv.
Toekomst
· Binnen het team van de Aids Soa Infolijn zijn een aantal brainstormsessies gevoerd over het informeren en counsellen van MSM over veilige en onveilige seks. Daarbij hebben wij ook een preventie medewerker van de Schorerstichting uitgenodigd die ons op de hoogte heeft gebracht van het beleid en activiteiten van de Schorerestichting aangaande MSM die kiezen voor onveilige seks. Deze bijeenkomsten kunnen vervolgd worden in de toekomst.
Promoten
· En tot slot: de Aids Soa Infolijn moet zich blijven promoten onder alle groepen MSM, om zoveel mogelijk verschillende groepen te bereiken. Samenwerking met preventieorganisaties als de Schorestichting ligt daarbij voor de hand. (Bron: Bauke Kortleve in 'Aids Bestrijding', gebaseerd op zijn artikel in 'Enable', uitgave van ENAH “the European Network of Aids Helplines”)
Meer info: bel Aids Soa Infolijn 0900 - 204 204 0
Wat vind jij van onveilige seks oftewel 'barebacking'? Reageer hier op dit artikel.