Het monopolie van de vrijwilligers
Ondergang van de Utrechtse commerciële homohoreca
Gepubliceerd op: 12 februari 2006
Begin dit jaar zijn de Utrechtse homotenten De Wolk en De Wolkenkrabber failliet gegaan. Op oudejaarsavond was het laatste vrouwenfeestje in de Wolk, daarna viel het doek voor de laatste algemene (commerciele) homotenten van Utrecht.
Het verlies van het café en discotheek heeft een gat geslagen in de Utrechtse homohoreca. Er is nu namelijk, behalve de bruine kroeg de Bodytalk, geen vaste uitgaansgelegenheid meer, alleen nog een aantal feesten.
Wolken in zwaar weer
Twee jaar geleden werd al bekend dat vooral discotheek De Wolk in zwaar weer verkeerde. Bezoekersaantallen liepen terug en er werd geprobeerd door een naamswijziging een breder publiek te trekken. Voorheen heette het etablissement namelijk De Roze Wolk. Dat zou volgens eigenaar Scheepstra teveel de nadruk leggen op het gaykarakter van de disco en door het schrappen van ‘roze’ werd gehoopt dat ook meer hetero’s de disco zouden bezoeken. Het mocht niet baten, zo weten we nu.
De Wolkenkrabber, ook wel Krabber genoemd, had wél een vast publiek. De tent zat in het weekend meestal dan ook wel vol. De kroeg heeft 23 jaar bestaan en veel mensen hebben daar hun coming-out beleefd en kregen er een introductie in de homowereld van de stad. Hiermee nam de kroeg gedeeltelijk de functie van het COC (ontmoetingsmogelijkheid) over. De kroeg had een open karakter en was laagdrempelig, maar beide kroegen behoorden tot hetzelfde bedrijf, dus het faillissement van de één betekende ook sluiting van de ander.
Gat in homohoreca
Met het wegvallen van De Krabber door het faillissement van De Wolk, ontstaat er een gat in de Utrechtse homohoreca. Het COC in Utrecht is wat minder laagdrempelig dan in andere steden. Er zijn, in tegenstelling tot vooral de wat kleinere plaatsen, geen vrije baravonden.
De avonden van COC Utrecht staan in het teken van bepaalde groepen; met z'n alleen even lekker stappen is er dan niet bij. De drempel om op een avond daar naar binnen te stappen is daardoor wat hoger. De baravonden zijn er wel, maar altijd gerelateerd aan bepaalde doelgroepen zoals jongeren, mannen boven de dertig of minder validen. Al deze groepen kwamen in de Krabber vaak samen.
Stappen
Behalve dat het COC van oorsprong een ontmoetingsplek is, is in de loop van de jaren de rol van voorlichter steeds belangrijker geworden. Het verzorgen van een algemene uitgaansplek was dan ook niet nodig. Er wordt nu bijvoorbeeld voorlichting gegeven op middelbare scholen en MBO’s in Utrecht en omstreken. Ook heeft het COC ook binnen de homogemeenschap een voorlichtende rol. Er zijn allerlei informatieavonden voor verschillende groepen, zoals begeleiding bij het ‘uit de kast komen’ voor zowel jongeren als volwassenen. Allemaal leuk en aardig, maar het maakt het stappen er daar niet leuker op.
Behalve het COC zijn er in Utrecht nog een aantal andere gelegenheden waar je als homoseksueel uit kan gaan. Er is bijvoorbeeld de kroeg Bodytalk, die schuin tegenover de Krabber ligt. Deze twee cafés zijn jarenlang concurrenten geweest, maar nu de één weg is, lijkt de ander ook minder aantrekkelijk. Bovendien is het verschil in het publiek van de twee kroegen erg groot. In de Bodytalk komen overwegend wat oudere mannen, over het algemeen boven de 40. Hierdoor voelt lang niet iedereen, zoals homojongeren en vrouwen, zich op zijn plek.
Feesten
Gelukkig is niet alles afgelopen. In de stad worden een aantal maandelijks of zelfs wekelijks terugkerende, door vrijwilligers georganiseerde, feesten georganiseerd. Het bekendste feest is Pann, het feest dat iedere derde vrijdag van de maand wordt gehouden in Tivoli. Dit feest draait geheel op vrijwilligers en word iedere maand door ongeveer duizend mensen bezocht. Vaak staan er zelfs lange rijen voor de ingang en kunnen niet alle bezoeker naar binnen.
Pann is in 1969 begonnen als ontmoetingsplek voor jonge homoseksuelen. In die tijd mochten jongeren onder de 21 niet naar het COC. Toch had ook deze groep behoefte aan een eigen plek. Anno 2006 is het feest uitgegroeid tot een maandelijks feest waar van alles door elkaar loopt, van jong en net uit de kast tot oud en grijs. Ook is het opmerkelijk dat de verdeling man-vrouw ongeveer gelijk is.
Enjoy Rits
Buiten Pann is zijn er de wekelijkse disco’s EN|JOY en Club Rits. EN|JOY is de nieuwste plek en gelegen aan de Oudegracht. Deze club profileert zich voornamelijk als hip en jong. EN|JOY heeft ook als enige vrijwilligersfeest een locatie in eigen beheer. Alle andere organisaties lenen of huren locaties.
Ook Club Rits, een feest dat iedere vrijdag wordt gegeven in het k-Sjot aan de Oudegracht, draait geheel op vrijwillige basis. Dit feest heeft een wat alternatiever karakter dan de andere feesten. Voor de echte alternatievelingen is er Kitty, een ander feest dat wordt gegeven in de Accu.
Vrijwillig overleven?
Maar hoe komt het dat alleen de feesten gegeven door vrijwilligers wel overleven? Ten eerste heeft dat te maken met de prijzen. De Wolken konden de rekening gewoon niet meer betalen, zo werd er gezegd. Doorgaans hebben de feesten die door vrijwilligers worden georganiseerd niet te maken met personeelskosten. Ook hoeven een aantal feesten geen of minder huur voor de ruimte te betalen. Daardoor kan het budget geheel worden besteedt aan het feest zelf. Dit komt ten goede aan de aankleding.
Ook niet onbelangrijk: de prijzen kunnen lager blijven. Bij feesten met een commercieel karakter ben je al snel acht tot tien euro aan entreegeld kwijt. Daar komt dan vaak nog de garderobe bij. Voor een feest van een non-profit organisatie ben je niet meer dan vijf euro kwijt. Hierdoor wordt het al veel toegankelijker.
Zoenende homopaartjes
Ook hebben feesten zoals Pann en Club Rits een open karakter. Er kleven geen negatieve associaties aan de feesten, zoals bij het COC, en iedereen is er welkom, zolang men maar bereid is om rekening te houden met zoenende en vrijende homopaartjes. Bij Pann zijn er dan ook redelijk wat hetero’s, iets wat je in andere gelegenheden niet ziet.
Ook worden de feesten maar één keer in de zoveel tijd gegeven. Pann is maandelijks, Rits is wekelijks. Een commerciële uitbater moet toch vaker zijn deuren openen om winstgevend te zijn en daar zijn vaak niet genoeg bezoekers voor, aangezien er simpelweg niet genoeg homoseksuelen zijn die iedere week uit willen gaan in Utrecht. Er is namelijk ook een grote groep die liever naar Amsterdam of Rotterdam gaat.
Toegankelijkheid
Al met al is er over de maand verspreid genoeg te doen voor homoseksuelen in Utrecht. Maar, het COC en alle feesten ten spijt: er mist wel een vaste toegankelijke plek waar mannen en vrouwen elkaar kunnen ontmoeten. Omdat het nog niet zeker is of de Krabber op korte termijn weer opengaat, heeft het COC nog geen stappen ondernomen om het gat dat de sluiting van de kroeg heeft achtergelaten, te sluiten.
Ondertussen behelpt de achtergebleven groep zich met de feesten of verspreidt zich over verschillende andere (doelgroep-)horecagelegenheden in de stad. Een initiatief om een gewoon café voor een avond te dopen tot homogelegenheid heeft geen effect gehad. Een echte nieuwe homokroeg is er dus nog niet. Het wachten is op dit moment op een antwoord van de homohoreca.
Het verlies van het café en discotheek heeft een gat geslagen in de Utrechtse homohoreca. Er is nu namelijk, behalve de bruine kroeg de Bodytalk, geen vaste uitgaansgelegenheid meer, alleen nog een aantal feesten.
Wolken in zwaar weer
Twee jaar geleden werd al bekend dat vooral discotheek De Wolk in zwaar weer verkeerde. Bezoekersaantallen liepen terug en er werd geprobeerd door een naamswijziging een breder publiek te trekken. Voorheen heette het etablissement namelijk De Roze Wolk. Dat zou volgens eigenaar Scheepstra teveel de nadruk leggen op het gaykarakter van de disco en door het schrappen van ‘roze’ werd gehoopt dat ook meer hetero’s de disco zouden bezoeken. Het mocht niet baten, zo weten we nu.
De Wolkenkrabber, ook wel Krabber genoemd, had wél een vast publiek. De tent zat in het weekend meestal dan ook wel vol. De kroeg heeft 23 jaar bestaan en veel mensen hebben daar hun coming-out beleefd en kregen er een introductie in de homowereld van de stad. Hiermee nam de kroeg gedeeltelijk de functie van het COC (ontmoetingsmogelijkheid) over. De kroeg had een open karakter en was laagdrempelig, maar beide kroegen behoorden tot hetzelfde bedrijf, dus het faillissement van de één betekende ook sluiting van de ander.
Gat in homohoreca
Met het wegvallen van De Krabber door het faillissement van De Wolk, ontstaat er een gat in de Utrechtse homohoreca. Het COC in Utrecht is wat minder laagdrempelig dan in andere steden. Er zijn, in tegenstelling tot vooral de wat kleinere plaatsen, geen vrije baravonden.
De avonden van COC Utrecht staan in het teken van bepaalde groepen; met z'n alleen even lekker stappen is er dan niet bij. De drempel om op een avond daar naar binnen te stappen is daardoor wat hoger. De baravonden zijn er wel, maar altijd gerelateerd aan bepaalde doelgroepen zoals jongeren, mannen boven de dertig of minder validen. Al deze groepen kwamen in de Krabber vaak samen.
Stappen
Behalve dat het COC van oorsprong een ontmoetingsplek is, is in de loop van de jaren de rol van voorlichter steeds belangrijker geworden. Het verzorgen van een algemene uitgaansplek was dan ook niet nodig. Er wordt nu bijvoorbeeld voorlichting gegeven op middelbare scholen en MBO’s in Utrecht en omstreken. Ook heeft het COC ook binnen de homogemeenschap een voorlichtende rol. Er zijn allerlei informatieavonden voor verschillende groepen, zoals begeleiding bij het ‘uit de kast komen’ voor zowel jongeren als volwassenen. Allemaal leuk en aardig, maar het maakt het stappen er daar niet leuker op.
Behalve het COC zijn er in Utrecht nog een aantal andere gelegenheden waar je als homoseksueel uit kan gaan. Er is bijvoorbeeld de kroeg Bodytalk, die schuin tegenover de Krabber ligt. Deze twee cafés zijn jarenlang concurrenten geweest, maar nu de één weg is, lijkt de ander ook minder aantrekkelijk. Bovendien is het verschil in het publiek van de twee kroegen erg groot. In de Bodytalk komen overwegend wat oudere mannen, over het algemeen boven de 40. Hierdoor voelt lang niet iedereen, zoals homojongeren en vrouwen, zich op zijn plek.
Feesten
Gelukkig is niet alles afgelopen. In de stad worden een aantal maandelijks of zelfs wekelijks terugkerende, door vrijwilligers georganiseerde, feesten georganiseerd. Het bekendste feest is Pann, het feest dat iedere derde vrijdag van de maand wordt gehouden in Tivoli. Dit feest draait geheel op vrijwilligers en word iedere maand door ongeveer duizend mensen bezocht. Vaak staan er zelfs lange rijen voor de ingang en kunnen niet alle bezoeker naar binnen.
Pann is in 1969 begonnen als ontmoetingsplek voor jonge homoseksuelen. In die tijd mochten jongeren onder de 21 niet naar het COC. Toch had ook deze groep behoefte aan een eigen plek. Anno 2006 is het feest uitgegroeid tot een maandelijks feest waar van alles door elkaar loopt, van jong en net uit de kast tot oud en grijs. Ook is het opmerkelijk dat de verdeling man-vrouw ongeveer gelijk is.
Enjoy Rits
Buiten Pann is zijn er de wekelijkse disco’s EN|JOY en Club Rits. EN|JOY is de nieuwste plek en gelegen aan de Oudegracht. Deze club profileert zich voornamelijk als hip en jong. EN|JOY heeft ook als enige vrijwilligersfeest een locatie in eigen beheer. Alle andere organisaties lenen of huren locaties.
Ook Club Rits, een feest dat iedere vrijdag wordt gegeven in het k-Sjot aan de Oudegracht, draait geheel op vrijwillige basis. Dit feest heeft een wat alternatiever karakter dan de andere feesten. Voor de echte alternatievelingen is er Kitty, een ander feest dat wordt gegeven in de Accu.
Vrijwillig overleven?
Maar hoe komt het dat alleen de feesten gegeven door vrijwilligers wel overleven? Ten eerste heeft dat te maken met de prijzen. De Wolken konden de rekening gewoon niet meer betalen, zo werd er gezegd. Doorgaans hebben de feesten die door vrijwilligers worden georganiseerd niet te maken met personeelskosten. Ook hoeven een aantal feesten geen of minder huur voor de ruimte te betalen. Daardoor kan het budget geheel worden besteedt aan het feest zelf. Dit komt ten goede aan de aankleding.
Ook niet onbelangrijk: de prijzen kunnen lager blijven. Bij feesten met een commercieel karakter ben je al snel acht tot tien euro aan entreegeld kwijt. Daar komt dan vaak nog de garderobe bij. Voor een feest van een non-profit organisatie ben je niet meer dan vijf euro kwijt. Hierdoor wordt het al veel toegankelijker.
Zoenende homopaartjes
Ook hebben feesten zoals Pann en Club Rits een open karakter. Er kleven geen negatieve associaties aan de feesten, zoals bij het COC, en iedereen is er welkom, zolang men maar bereid is om rekening te houden met zoenende en vrijende homopaartjes. Bij Pann zijn er dan ook redelijk wat hetero’s, iets wat je in andere gelegenheden niet ziet.
Ook worden de feesten maar één keer in de zoveel tijd gegeven. Pann is maandelijks, Rits is wekelijks. Een commerciële uitbater moet toch vaker zijn deuren openen om winstgevend te zijn en daar zijn vaak niet genoeg bezoekers voor, aangezien er simpelweg niet genoeg homoseksuelen zijn die iedere week uit willen gaan in Utrecht. Er is namelijk ook een grote groep die liever naar Amsterdam of Rotterdam gaat.
Toegankelijkheid
Al met al is er over de maand verspreid genoeg te doen voor homoseksuelen in Utrecht. Maar, het COC en alle feesten ten spijt: er mist wel een vaste toegankelijke plek waar mannen en vrouwen elkaar kunnen ontmoeten. Omdat het nog niet zeker is of de Krabber op korte termijn weer opengaat, heeft het COC nog geen stappen ondernomen om het gat dat de sluiting van de kroeg heeft achtergelaten, te sluiten.
Ondertussen behelpt de achtergebleven groep zich met de feesten of verspreidt zich over verschillende andere (doelgroep-)horecagelegenheden in de stad. Een initiatief om een gewoon café voor een avond te dopen tot homogelegenheid heeft geen effect gehad. Een echte nieuwe homokroeg is er dus nog niet. Het wachten is op dit moment op een antwoord van de homohoreca.