Lesbos: waar is Sappho?
Anna Tijsseling | FemFusion | Column
Gepubliceerd op: 13 oktober 2004
Dit jaar besteden mijn vriendin en ik onze vakantie op Lesbos, het Griekse eiland vlak bij de Turkse kust. We verblijven in het pottendorp bij uitstek, Skala Eressos.
September is de hoogtijmaand van de vrouwenactiviteiten en dat merk je. Naast wat verdwaasde heterostellen, kom je met name lesbiennes tegen. In alle soorten en maten, maar vooral in groepen. Het maakt Skala Eressos een speelgoedachtig dorpje.
Je waant je in een lesbisch sprookje en bent zelf ongevraagd een hoofdrolspeler.
Met die ervaring is het overigens tijdens ons tweede verblijf snel gedaan. Kennelijk hebben we dit keer oog voor onze omgeving. We lopen wat door het dorpje en merken op dat geen van de lokale winkeltjes ook maar iets met Sappho of lesbiennes te maken willen hebben.
Toegegeven: homoseksualiteit komt voor in het lokale vocabulaire. Op ansichtkaarten die de Griekse liefde representeren, met enorme fallussen (!). Dat is echter ook alles. Waar zijn de vrouwen?
We huren een motor en besluiten het eiland af te stropen. Op zoek naar Sappho. We rijden het ooit vulkanische eiland rond en komen kloosters, versteende wouden en vooral veel kleine herdenkingsmonumentjes op het scherpst van de snede in haarspeldbochten tegen. Toch maar terug naar Sappho’s geboortedorp, terug naar Skala Eressos. Voor we definitief afslaan naar de kust, besluiten we een dorpje verderop, Eressos, aan te doen.
Wanneer je Eressos binnenrijdt en je motor onverhoeds midden op het pleintje met de mini-market afslaat, dan stap je af voor een kop koffie alsof je dat zo had gepland. Je kunt dan soepeltjes naar het terrasje naast de mini-market lopen en redden wat er over is van je imago als motorrijder. Hoewel je het niet zou zeggen is Eressos een uit de klauwen gegroeid vluchtelingenkamp uit 1462.
Toen viel Skala Eressos in handen van de Turken en vluchtte de lokale bevolking de heuvels op. Wij strijken toeristisch neer op het terras. Dat wil zeggen: we kijken rustig alle kanten op, doen alsof we alles even mooi vinden, lachen vriendelijk naar de ouderen die waarschijnlijk al jaren aan hun stoeltjes gekleefd zitten en bestellen wat te drinken.
Uiteraard raakt mijn vriendin ‘nooit-te-beroerd-voor-een-confrontatie’-Sylvia aldaar in gesprek met wie de eigenaar van de lokale mini-market blijkt te zijn. Terwijl ik in mijn boek duik, vraagt zij hem: “Why do the local people of Skala Eressos ignore the lesbian tourists? I even found pornographic postcards with a heterosexual couple!”
De eigenaar antwoordt dat die hostiliteit naar lesbiennes toe zeker leefde onder voorgaande generaties. Maar hij verzekert mijn vriendin dat de huidige generatie aan winkeliers de komst van lesbiennes op prijs stelt. Hij heeft zelfs lesbische vriendinnen. Hoewel hij het idee heeft dat hij onze nieuwsgierigheid heeft bevredigd, roept hij met zijn antwoord alleen maar meer vragen op.
De jongere generaties in de winkels in Skala Eressos spelen noch in op de Sappho mythe noch op de specifieke lesbische souvenirniche.
Terwijl we zo moeiteloos mogelijk opstappen en wegrijden, besluiten we de boulevard van Skala Eressos onveilig te maken. Op zoek naar een antwoord op de vraag naar de hedendaagse verhouding tussen toeristische lesbo’s en localo’s. Op de boulevard ontmoeten we Jo, die voor vele lesbo’s de deur naar Skala Eressos opende door onder andere daar het internet te introduceren.
Zij weet te vertellen dat lesbiennes het eiland Lesbos overspoelden in de jaren zeventig. Ze besteedden hun zomermaanden aan de zee bij de geboorteplaats van Sappho. Hoewel de lesbiennes uit de jaren zeventig shockerend waren, is het de vraag of zij, eeuwen na de Turken, nog meer leden van de autochtone bevolking de heuvels hebben opgejaagd. Het zou wel eens heel goed kunnen dat de aanwezigheid van deze toeristen de Eressianen juist opnieuw naar het kustplaatsje hebben gelokt.
Waarom de Eressianen na dertig jaar nog steeds niet inspelen op de specifieke lesbische toeristen blijft dan ook de centrale vraag in de vakantie van mijn vriendin en mij.
Geamuseerd vertelt Jo dat er zich onder de eerste generatie lesbiennes ook separatistische feministen bevonden die zelfs zo ver gingen mannen met stenen te bekogelen. Stenen genoeg op dit vulkanische eiland om de toenmalige graffititeksten ‘Lesbians go home!’ te verklaren.
Intussen worden die teksten niet meer gekliederd. Desondanks veroorzaakte de burgemeester van dit kustplaatsje vier jaar geleden een lesbische hetze. Hij begon een rechtszaak tegen Jo en haar collega omdat zij ‘undesirables’, ongewensten, naar het eiland brachten. De burgemeester verloor zijn rechtszaak en veroorzaakte zoveel publiciteit – op bijvoorbeeld CNN – dat nog meer lesbiennes van dit specifieke vakantieoord op de hoogte raakten.
Bovendien, zo vertelt Jo, klagen tweede, derde en zoveelste generatie Eressianen tegen de lokale middenstand over de verwording van Skala Eressos tot een lesbisch bolwerk, in de paar weken dat ze in de vakantiehuizen van hun familie aan de kust vertoeven.
De trots die ieder Grieks eiland, hoe klein ook, op ‘haar aandeel in de Griekse Mythen’ kent, is kennelijk aan het eiland Lesbos voorbijgeschoten.
Het amfitheater, vermoedelijk van Sappho, ligt onopgegraven midden in het dorp Skala Eressos. Haar gedichten en verhalen rond haar leven zijn overal ter wereld te verkrijgen behalve daar. En het antwoord op onze vraag of Skala Eressos nu wel of niet blij is met haar lesbisch toerisme blijkt dus ergens in het midden van een kogelregen aan stenen, graffititeksten, behoudende weggetrokken Eressianen en rechtszaken te liggen.
Duidelijk is wel dat de heteroseksualiteit van de gemiddelde ansichtkaart spettert.
Anna Tijsseling is betrokken bij het lesbisch platform FemFusion. Maandelijks krijgt het platform, bij monde van Anna, bij RozeRijk.nl een plek om hun verhaal te doen.
Geef je mening.
September is de hoogtijmaand van de vrouwenactiviteiten en dat merk je. Naast wat verdwaasde heterostellen, kom je met name lesbiennes tegen. In alle soorten en maten, maar vooral in groepen. Het maakt Skala Eressos een speelgoedachtig dorpje.
Je waant je in een lesbisch sprookje en bent zelf ongevraagd een hoofdrolspeler.
Met die ervaring is het overigens tijdens ons tweede verblijf snel gedaan. Kennelijk hebben we dit keer oog voor onze omgeving. We lopen wat door het dorpje en merken op dat geen van de lokale winkeltjes ook maar iets met Sappho of lesbiennes te maken willen hebben.
Toegegeven: homoseksualiteit komt voor in het lokale vocabulaire. Op ansichtkaarten die de Griekse liefde representeren, met enorme fallussen (!). Dat is echter ook alles. Waar zijn de vrouwen?
We huren een motor en besluiten het eiland af te stropen. Op zoek naar Sappho. We rijden het ooit vulkanische eiland rond en komen kloosters, versteende wouden en vooral veel kleine herdenkingsmonumentjes op het scherpst van de snede in haarspeldbochten tegen. Toch maar terug naar Sappho’s geboortedorp, terug naar Skala Eressos. Voor we definitief afslaan naar de kust, besluiten we een dorpje verderop, Eressos, aan te doen.
Wanneer je Eressos binnenrijdt en je motor onverhoeds midden op het pleintje met de mini-market afslaat, dan stap je af voor een kop koffie alsof je dat zo had gepland. Je kunt dan soepeltjes naar het terrasje naast de mini-market lopen en redden wat er over is van je imago als motorrijder. Hoewel je het niet zou zeggen is Eressos een uit de klauwen gegroeid vluchtelingenkamp uit 1462.
Toen viel Skala Eressos in handen van de Turken en vluchtte de lokale bevolking de heuvels op. Wij strijken toeristisch neer op het terras. Dat wil zeggen: we kijken rustig alle kanten op, doen alsof we alles even mooi vinden, lachen vriendelijk naar de ouderen die waarschijnlijk al jaren aan hun stoeltjes gekleefd zitten en bestellen wat te drinken.
Uiteraard raakt mijn vriendin ‘nooit-te-beroerd-voor-een-confrontatie’-Sylvia aldaar in gesprek met wie de eigenaar van de lokale mini-market blijkt te zijn. Terwijl ik in mijn boek duik, vraagt zij hem: “Why do the local people of Skala Eressos ignore the lesbian tourists? I even found pornographic postcards with a heterosexual couple!”
De eigenaar antwoordt dat die hostiliteit naar lesbiennes toe zeker leefde onder voorgaande generaties. Maar hij verzekert mijn vriendin dat de huidige generatie aan winkeliers de komst van lesbiennes op prijs stelt. Hij heeft zelfs lesbische vriendinnen. Hoewel hij het idee heeft dat hij onze nieuwsgierigheid heeft bevredigd, roept hij met zijn antwoord alleen maar meer vragen op.
De jongere generaties in de winkels in Skala Eressos spelen noch in op de Sappho mythe noch op de specifieke lesbische souvenirniche.
Terwijl we zo moeiteloos mogelijk opstappen en wegrijden, besluiten we de boulevard van Skala Eressos onveilig te maken. Op zoek naar een antwoord op de vraag naar de hedendaagse verhouding tussen toeristische lesbo’s en localo’s. Op de boulevard ontmoeten we Jo, die voor vele lesbo’s de deur naar Skala Eressos opende door onder andere daar het internet te introduceren.
Zij weet te vertellen dat lesbiennes het eiland Lesbos overspoelden in de jaren zeventig. Ze besteedden hun zomermaanden aan de zee bij de geboorteplaats van Sappho. Hoewel de lesbiennes uit de jaren zeventig shockerend waren, is het de vraag of zij, eeuwen na de Turken, nog meer leden van de autochtone bevolking de heuvels hebben opgejaagd. Het zou wel eens heel goed kunnen dat de aanwezigheid van deze toeristen de Eressianen juist opnieuw naar het kustplaatsje hebben gelokt.
Waarom de Eressianen na dertig jaar nog steeds niet inspelen op de specifieke lesbische toeristen blijft dan ook de centrale vraag in de vakantie van mijn vriendin en mij.
Geamuseerd vertelt Jo dat er zich onder de eerste generatie lesbiennes ook separatistische feministen bevonden die zelfs zo ver gingen mannen met stenen te bekogelen. Stenen genoeg op dit vulkanische eiland om de toenmalige graffititeksten ‘Lesbians go home!’ te verklaren.
Intussen worden die teksten niet meer gekliederd. Desondanks veroorzaakte de burgemeester van dit kustplaatsje vier jaar geleden een lesbische hetze. Hij begon een rechtszaak tegen Jo en haar collega omdat zij ‘undesirables’, ongewensten, naar het eiland brachten. De burgemeester verloor zijn rechtszaak en veroorzaakte zoveel publiciteit – op bijvoorbeeld CNN – dat nog meer lesbiennes van dit specifieke vakantieoord op de hoogte raakten.
Bovendien, zo vertelt Jo, klagen tweede, derde en zoveelste generatie Eressianen tegen de lokale middenstand over de verwording van Skala Eressos tot een lesbisch bolwerk, in de paar weken dat ze in de vakantiehuizen van hun familie aan de kust vertoeven.
De trots die ieder Grieks eiland, hoe klein ook, op ‘haar aandeel in de Griekse Mythen’ kent, is kennelijk aan het eiland Lesbos voorbijgeschoten.
Het amfitheater, vermoedelijk van Sappho, ligt onopgegraven midden in het dorp Skala Eressos. Haar gedichten en verhalen rond haar leven zijn overal ter wereld te verkrijgen behalve daar. En het antwoord op onze vraag of Skala Eressos nu wel of niet blij is met haar lesbisch toerisme blijkt dus ergens in het midden van een kogelregen aan stenen, graffititeksten, behoudende weggetrokken Eressianen en rechtszaken te liggen.
Duidelijk is wel dat de heteroseksualiteit van de gemiddelde ansichtkaart spettert.
Anna Tijsseling is betrokken bij het lesbisch platform FemFusion. Maandelijks krijgt het platform, bij monde van Anna, bij RozeRijk.nl een plek om hun verhaal te doen.
Geef je mening.